به گزارش “راهبرد انرژی“، بازار جهانی نفت در روزهای اخیر با دو اتفاق متضاد روبهرو بوده است. افزایش عرضه و تخفیفهای قابل توجه فروشندگان نفت خلیج فارس به مشتریان آسیایی، قیمتها را پایین آورده؛ اما نگرانی از گسترش جنگ در خاورمیانه و ادامه حملات به نفتکشها در تنگه هرمز، همچنان مانع از آرامش بازار میشود.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) پیشبینی میکند با بازگشت تولید و صادرات نفت خام خلیج فارس، مازاد عرضه جهانی در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۶ به روزانه ۱.۷ میلیون بشکه برسد. در مقابل، پیشبینی اوپک از تقاضای نفت در سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۴ میلیون بشکه در روز بیشتر از برآورد آژانس است. اختلاف این دو نهاد درباره میزان تقاضا، کار پیشبینی وضعیت بازار در سال آینده را دشوار کرده است.
در بازار گاز هم نگرانیها رو به افزایش است. کاهش ذخایر گاز اروپا، محدودیت صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) قطر و اختلال در عرضه گاز نروژ، احتمال افزایش قیمت گاز در زمستان را بیشتر کرده است.
افت ۵ درصدی قیمت نفت در یک هفته
روز ۲۹ آبان ۱۴۰۵ (۲۰ نوامبر ۲۰۲۶)، قیمت نفت در آستانه ثبت کاهش هفتگی حدود ۵ درصدی یا بیشتر قرار داشت. تخفیفهای ویژه نفت خام خلیج فارس برای خریداران آسیایی یکی از عوامل اصلی این افت بود. عرضهکنندگان برای فروش نفت خود با یکدیگر رقابت میکنند و خریداران نیز از این شرایط برای پایین آوردن هزینه واردات استفاده میکنند.
با وجود کاهش قیمتها، خطرهای امنیتی همچنان پابرجاست. حملات به نفتکشها در تنگه هرمز با دستکم یک مورد در روز ادامه دارد. جنگ روسیه و اوکراین نیز شدت گرفته و انصارالله یمن پس از حمله پیشین عربستان سعودی به بندر حدیده، تهدید کرده است حملاتی بیسابقه علیه عربستان انجام دهد.
قیمت نفت برنت دریای شمال در بورس ICE لندن، در معاملات این هفته حدود ۹۲ دلار و ۵۷ سنت برای هر بشکه بود. وبسایت اویلپرایس نوشته است تا زمانیکه دولت دونالد ترامپ اقدام عملی تازهای علیه ایران انجام ندهد، قیمت نفت احتمالاً در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار نوسان خواهد کرد.
جنگ احتمالی ایران و آمریکا و آینده مصرف نفت
نگرانی از درگیری احتمالی ایران و آمریکا فقط به احتمال توقف صادرات نفت یا اختلال در تردد نفتکشها مربوط نیست. گسترش چنین جنگی میتواند تصمیم دولتها و مصرفکنندگان برای کاهش وابستگی به نفت را نیز سرعت ببخشد.
آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که با شتاب گرفتن برقیسازی حملونقل و جایگزینی سوختهای فسیلی، جنگ احتمالی ایران و آمریکا میتواند تا سال ۲۰۳۵ تقاضای جهانی نفت را ۴ درصد کاهش دهد. این آژانس همچنین مدعی شده است که تنشهای موجود تاکنون موجب از دست رفتن ۲.۸ میلیارد بشکه از عرضه نفت خام به بازارهای جهانی شده است.
ژاپن برای ذخیره نفت عربستان برنامهریزی میکند
ژاپن در واکنش به نگرانیهای امنیتی در خلیج فارس، به دنبال افزایش ظرفیت ذخیرهسازی نفت عربستان در تأسیسات راهبردی خود است.
طبق برنامه اعلامشده، دولت ژاپن قصد دارد ۱۶ میلیون بشکه ظرفیت ذخیرهسازی اضافی در اختیار عربستان سعودی قرار دهد. با اجرای این برنامه، ظرفیت در دسترس شرکت آرامکو در ژاپن به ۲۴ میلیون بشکه میرسد.
توکیو همچنین خرید حداکثر ۸ میلیون بشکه نفت خام عربستان برای تکمیل ذخایر راهبردی خود (SPR) را در دستور بررسی دارد. ژاپن که بخش مهمی از نیاز نفتی خود را از خاورمیانه تأمین میکند، با این اقدام به دنبال اطمینان بیشتر از دسترسی به نفت در صورت بروز اختلال در صادرات منطقه است.
کامیونهای برقی چین از مصرف گازوئیل کم میکنند
بازار نفت فقط از تحولات سیاسی و میزان تولید کشورهای صادرکننده تأثیر نمیگیرد. تغییر فناوری در بخش حملونقل چین نیز به عاملی مهم برای کاهش مصرف فرآوردههای نفتی تبدیل شده است.
در اکتبر ۲۰۲۶، سهم خودروهای انرژی نو از فروش کامیونهای سنگین چین به ۵۷ درصد رسید؛ رقمی بیسابقه که از هدف ۴۰ درصدی دولت چین برای سال ۲۰۳۰ هم فراتر رفته است.
بر اساس برآوردهای منتشرشده، گسترش کامیونهای برقی در فاصله ژانویه تا اکتبر سال ۲۰۲۶، با توجه به قیمت بالای سوخت، روزانه معادل ۳۱۰ هزار بشکه از تقاضای گازوئیل کاسته است. این تحول برای پالایشگران و صادرکنندگان فرآوردههای نفتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چین یکی از بازارهای اصلی مصرف فرآوردههای نفتی در جهان است.
حاشیه سود بنزین در سنگاپور به ۱ دلار سقوط کرد
افزایش صادرات فرآوردههای نفتی چین و کاهش فصلی مصرف بنزین، سود پالایش این فرآورده را در بازار آسیا بهشدت کاهش داده است.
شاخص حاشیه سود بنزین در سنگاپور که معیار مهمی برای بازار آسیا محسوب میشود، تا پایان معاملات جمعه ۲۹ آبان به حدود یک دلار در هر بشکه رسید. این شاخص در اول اکتبر ۲۰۲۶ به رکورد ۵۰.۵ دلار رسیده بود. سقوط آن به یک دلار، فشار سنگینی را که افزایش عرضه و کاهش تقاضا بر اقتصاد پالایشگاهها وارد کرده، نشان میدهد.
برای فعالان بازار نفت، مساله فقط کاهش یا افزایش چند دلاری قیمت نفت خام نیست. تخفیفهای فروش نفت خلیج فارس، رقابت بر سر بازار آسیا، کاهش مصرف گازوئیل در چین و افت حاشیه سود بنزین، همگی بر درآمد تولیدکنندگان و پالایشگران اثر میگذارند. بهرحال، هر تحول نظامی در خلیج فارس میتواند محاسبات خریداران و فروشندگان را تغییر دهد. بازار نفت فعلاً نه از مازاد عرضه آسوده است و نه از خطر جنگ.