دریای خزر دیگر صرفاً یک مسیر فرعی در تجارت منطقه‌ای نیست؛ بلکه به عرصه‌ای مهم در رقابت اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیک ایران، روسیه و غرب تبدیل شده است.

اهمیت خلیج فارس فقط به صادرات نفت و گاز محدود نیست. این منطقه طی دهه‌های گذشته به یکی از مراکز مهم تجارت جهانی تبدیل شده و همین وابستگی گسترده، آن را به نقطه‌ای حساس برای اقتصاد بین‌المللی تبدیل کرده است.

تصمیم روسیه برای تعلیق صادرات دیزل تا ۳۱ جولای ۲۰۲۶، در معنای متعارف یک مانور ژئوپلیتیک نبود. این تصمیم پاسخی تدافعی به یک وضعیت اضطراری داخلی در حوزه سوخت بود که بر اثر نبردهای مستمر پهپادی اوکراین علیه زیرساخت‌های فرآورش نفت روسیه ایجاد شد.

بزرگ‌ترین برنده این شوک نفتی، ایالات متحده است؛ کشوری که به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت و گاز جهان، نه‌تنها ضربه اقتصادی جنگ آغازشده توسط خود و اسرائیل را مهار کرده، بلکه با تزریق روزانه میلیون‌ها بشکه نفت و سوخت به بازار، درآمدهای بادآورده‌ای بالغ بر ۵۰ میلیارد دلار به دست آورده است.

طالبات ایران از چین و روسیه بایستی بسیار بیشتر از وضعیت فعلی باشد.

در سطح منطقه‌ای، وقفه فعلی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران می‌تواند برای توسعه همکاری‌های سه‌جانبه بین روسیه، چین و ایران با هدف تقویت قابلیت‌های دفاعی تهران و کمک به بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده در جریان این درگیری مورد استفاده قرار گیرد.

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، فرصتی مهم برای روسیه و چین ایجاد کرده است. مسکو و پکن این درگیری را فرصتی می‌بینند تا منافع آمریکا در خاورمیانه و فراتر از آن را تضعیف کنند. هر دو کشور مشتاق‌اند از این جنگ برای فرسایش قدرت آمریکا، کسب اطلاعات درباره سامانه‌های نظامی آن و تضعیف نظم بین‌المللی تحت رهبری واشنگتن بهره ببرند. آن‌ها طیفی گسترده از گزینه‌ها—دیپلماتیک و نظامی، آشکار و پنهان—را در اختیار دارند و تا اینجا نیز تا حدی موفق بوده‌اند.

مجوز تازه وزارت خزانه‌داری آمریکا ساعاتی پس از آن صادر شد که بهای هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال برای اولین بار در چهار سال گذشته به بالای ۱۰۰ دلار رسید.

در حالی که مقام‌های وزارت نفت از سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ روسی در هفت میدان نفتی ایران و تولید حدود ۶ درصد نفت کشور توسط این شرکت‌ها خبر می‌دهند، کارشناسان معتقدند تداوم و عملیاتی شدن این همکاری‌ها می‌تواند بخشی از کمبود سرمایه و فناوری صنعت نفت را جبران کند؛ هرچند تحقق کامل توافق‌ها همچنان منوط به عبور از موانع اجرایی و تحریمی است و در کوتاه‌مدت تمرکز اصلی دو کشور بر تأمین گاز و پیشبرد مذاکرات فنی خواهد بود.