به گزارش “راهبرد انرژی“،تحلیل وبسایت اوراسیاریویو در مارس ۲۰۲۶، به بررسی فروپاشی یکی از ستونهای اصلی نظم جهانی میپردازد: «پیمان پترودلار». نویسنده با ارجاع به ملاقات تاریخی سال ۱۹۴۵ میان فرانکلین روزولت و ملک عبدالعزیز در «دریاچه تلخ» (کانال سوئز)، که سنگبنای معامله «امنیت در برابر نفت» بود، استدلال میکند که وقوع درگیری نظامی با ایران در سال ۲۰۲۶، حکم غروب آفتاب بر این هژمونی ۸۰ ساله را دارد.
این گزارش میگوید که جنگ با ایران صرفاً یک تقابل نظامی نیست، بلکه کاتالیزوری است که فرآیند «دلارزدایی» از بازارهای انرژی را به نقطهای بازگشتناپذیر میرساند و نظم مالی جهان را از یک نظام تکقطبی به یک ساختار چندقطبیِ متکثر پرتاب میکند.
محور اصلی این تحلیل بر «سلاحسازی از دلار» و پیامدهای آن برای پادشاهیهای خلیج فارس استوار است. اوراسیا ریویو اشاره میکند که در جریان تنشهای سال ۲۰۲۶، کشورهای عربی مشاهده کردند که چگونه واشنگتن از دسترسی به سیستمهای مالی به عنوان اهرم فشار استفاده میکند. برای ریاض و ابوظبی که در میانه تحولات عظیم اقتصادی هستند، وابستگی مطلق به دلارِ «سیاسیشده» در زمان جنگ، به یک ریسک امنیتی تبدیل شده است. این گزارش تأکید میکند که وقتی امنیتِ وعده دادهشده توسط آمریکا در برابر تهدیدات ایران با تردید مواجه شود، منطقِ پترودلار فرو میریزد. خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ دریافته است که اگر دلار نتواند ثبات را تضمین کند، دلیلی برای حفظ انحصاری آن در معاملات انرژی وجود ندارد.
لایه دیگر این دگرگونی، چرخشِ ناگزیر به سمت شرق و تولد «پترویوان» است. تحلیل مذکور نشان میدهد که در بحبوحه درگیری، چین به عنوان بزرگترین مشتری نفت منطقه، جایگزینی جذاب و «خنثی» ارائه داده است.
اوراسیا ریویو معتقد است که جنگ علیه ایران، کشورهای خلیج فارس را مجبور کرده تا برای محافظت از ثروت ملی خود، داراییهایشان را از دلار خارج کرده و به سمت ارزهای متنوع حرکت کنند. این حرکت نه از روی خصومت با غرب، بلکه ناشی از یک «واقعگرایی سرد» برای بقا در جهانی است که در آن شریانهای مالی به اندازه میدانهای نبرد، خطرناک شدهاند. در واقع، جنگ با ایران پوششی ایجاد کرده است تا عربستان و امارات گام نهایی را برای پایان دادن به انحصار دلار بردارند؛ گامی که در شرایط صلحآمیز میتوانست با واکنش شدید واشینگتن مواجه شود.
در نهایت، این تحلیل نتیجه میگیرد که فردای پساجنگ در خلیج فارس، جهانی خواهد بود که در آن دلار تنها «یکی از گزینهها» است، نه «تنها گزینه». غروب در دریاچه تلخ به معنای پایان دورانی است که در آن امنیت خاورمیانه و ارزش پول ملی آمریکا گرهای ناگسستنی داشتند.
سال ۲۰۲۶ نشان داد که جنگ با ایران، میخ نهایی را بر تابوت پترودلار کوبیده و راه را برای نظمی هموار کرده است که در آن قدرت اقتصادی از غرب به شرق منتقل شده و پادشاهیهای خلیج فارس به جای «پیروان دلار»، به «مدیران سبد ارزهای جهانی» تبدیل شدهاند. این تحول، ساختار قدرت را در قرن ۲۱ به گونهای تغییر خواهد داد که واشنگتن دیگر قادر نخواهد بود با تکیه بر چاپ پول، بر مقدرات انرژی جهان حکمرانی کند.
توضیح عکس: رئیسجمهور ایالات متحده، فرانکلین روزولت و ملک عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی، بر عرشه ناو آمریکایی در «دریاچه تلخ بزرگ» مصر، در ۱۴ فوریه ۱۹۴۵.
جمعه ۲۶ تیر ۱۴۰۵ – Friday 17 July 2026
ساعت: ۱۳:۴۹
