به گزارش “راهبرد انرژی“،در بحبوحهٔ جنگ ایران، چین نقشی پیچیده و دوگانه ایفا کرده است. از یک سو، پکن به واسطهٔ شراکت راهبردی ۲۵ ساله، شریان حیاتی اقتصادی و نظامی تهران باقی مانده (از خرید نفت تحریمی گرفته تا ارسال قطعات پهپادی و حتی تدارک موشکهای دوشپرتاب) و از سوی دیگر، همین چین با میانجیگری در آتشبس، به دنبال جلوگیری از فروپاشی کامل منطقهای است که بخش عمدهای از امنیت انرژیاش به آن وابسته است.
پشت پردهٔ «کمک» چین به آتشبس: منافع، نه لطف
تلاش پکن برای مهار جنگ و کشاندن ایران به میز مذاکره را نباید به حساب «لطف به واشنگتن»* گذاشت. این اقدام ریشه در محاسبات سرد منافع ملی چین دارد:
۱. امنیت انرژی: تجارت و سرمایهگذاری چین با عربستان، امارات و عراق به مراتب بیشتر از ایران است. راهبرد «تشدید افقی» تهران و حمله به زیرساخت نفتی شیخنشینها، مستقیماً امنیت واردات انرژی چین را تهدید میکند.
۲. باتلاقسازی برای آمریکا: پکن از اینکه آمریکا در خاورمیانه زمینگیر شود و داراییهای نظامیاش از آسیا-پاسیفیک خارج گردد، استقبال میکند. تحلیلگران چینی با دقت در حال ارزیابی عملکرد تسلیحات آمریکایی در برابر پدافند ایرانی برای درسآموزی در سناریوی تنگهٔ تایوان هستند.
۳. شکاف در ناتو و نزدیکی به اروپا: چین از تنشهای فراآتلانتیکی بر سر جنگ بهره میبرد تا خود را به عنوان شریک باثبات اقتصادی و فناوری سبز به اروپاییان مضطرب از غیرقابلپیشبینی بودن آمریکا معرفی کند.
پاسخی قاطع به تهدید هیبریدی چین
با این حال، جنگ ایران نقاط ضعف روایت چین را نیز آشکار ساخت. برخلاف ادعای «افول آمریکا»، کشورهای عرب خلیج فارس به جای اخراج پایگاههای آمریکایی، خواستار تعمیق تضمینهای امنیتی واشنگتن شدند. آنها به خوبی میدانند که فقط آمریکا (و نه چین) اراده و توانایی دفاع از آنها را دارد.
دولت ترامپ نیز از این فرصت برای مقابله با آفند فناورانهٔ پکن استفاده کرده است؛ از هشدار صریح دربارهٔ «مشکلات بزرگ» در صورت ارسال سلاح به ایران گرفته تا تصویب ادغام غولهای فناوری (HP Enterprise و Juniper Networks) برای رقابت با هواوی. هواوی صرفاً یک شرکت مخابراتی نیست، بلکه ابزار سایبری دولت چین برای جاسوسی و کمک به سرکوب مردم ایران است.
دیدار آتی رهبران دو کشور، روشنکنندهٔ قواعد جدید بازی در نظم پساجنگ خواهد بود. چین به دنبال تضعیف بلندمدت آمریکاست، اما نه به قیمت از دست رفتن ثبات در شاهرگ انرژیاش. این تناقض بنیادین، کلید رمزگشایی از رفتار دوگانهٔ پکن در بحران ایران است.