به گزارش “راهبرد انرژی“، احتمال اعمال محدودیت بر صادرات دیزل آمریکا در شرایطی مطرح شده است که بازار جهانی فرآوردههای نفتی همزمان با اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز و ادامه ممنوعیت صادرات دیزل روسیه روبهروست. کارشناسان صنعت کشتیرانی هشدار میدهند که اضافه شدن محدودیتهای صادراتی آمریکا میتواند فشار بیشتری بر ناوگان نفتکشها وارد کند و مسیرهای تأمین فرآوردههای نفتی را طولانیتر سازد.
ریچارد مید، سردبیر لویدز لیست، معتقد است اجرای ممنوعیت کامل صادرات دیزل آمریکا در کنار محدودیت صادرات روسیه و اختلالات ایجادشده در تنگه هرمز، میتواند بازار کشتیرانی را با آشفتگی بیشتری مواجه کند.
وی در یک نشست تخصصی صنعت کشتیرانی گفت: «اگر ترامپ تصمیم بگیرد ممنوعیت کامل صادرات دیزل را اجرا کند، در حالیکه ممنوعیت صادرات روسیه و بحران هرمز نیز ادامه دارد، باید منتظر آشفتگی بیشتری بود.»
با اینحال، هنوز تصمیمی برای ممنوعیت کامل صادرات دیزل آمریکا اتخاذ نشده است. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اعلام کرده دولت به جای ممنوعیت رسمی، در حال بررسی راهکارهای داوطلبانه برای کاهش صادرات است.
موضوع در شرایطی مطرح شده که قیمت سوخت در بازار داخلی آمریکا افزایش قابل توجهی داشته است. میانگین قیمت هر گالن سوخت در آمریکا در ۲۴ سپتامبر به حدود ۶.۵۰ دلار رسید؛ رقمی که بر اساس اعلام انجمن خودروی آمریکا، ۷۶ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
انجمن نفت آمریکا نیز با مخالفت با ایده ممنوعیت صادرات، هشدار داده است که چنین اقدامی میتواند بحران جهانی پالایش را تشدید کند؛ بحرانی که خود یکی از عوامل افزایش قیمت فرآوردههای نفتی در بازار داخلی آمریکا محسوب میشود.
این انجمن اعلام کرده پالایشگاههای آمریکایی طی ماههای گذشته با نرخهای بالای تولید فعالیت کردهاند تا هم نیاز بازارهای داخلی و خارجی را تأمین کنند و هم از شدت فشار قیمتی بکاهند.
آمریکا یکی از بزرگترین صادرکنندگان دیزل
اهمیت تصمیم آمریکا از حجم صادرات این کشور مشخص میشود. ایالات متحده در سال جاری بهطور متوسط روزانه حدود ۱.۴ میلیون بشکه دیزل و سایر فرآوردههای گازوئیلی را از طریق دریا صادر کرده است. بر اساس دادههای شرکت ورتکسا که توسط لویدز لیست منتشر شده، این میزان حدود ۱۸ درصد از کل تجارت دریایی فرآوردههای دیزلی در جهان را تشکیل میدهد.
بنابراین، کاهش یا توقف صادرات آمریکا تنها بازار داخلی این کشور را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه میتواند جریان تجارت جهانی فرآوردههای نفتی را نیز تغییر دهد.
در این شرایط، بازار اروپا یکی از نخستین بازارهایی است که ممکن است تحت فشار قرار گیرد. صادرات دیزل خاورمیانه به اروپا تا ۲۱ سپتامبر بهطور متوسط تنها حدود ۱۱۰ هزار بشکه در روز بوده است؛ سطحی که بر اساس دادههای پلاتس پایینترین میزان در شش سال گذشته محسوب میشود.
فشار همزمان بر تنگه هرمز و بازار نفتکشها
اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز، پس از حمله اخیر به خط لوله شرق–غرب عربستان سعودی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. بخشی از جریان صادرات نفت و فرآوردههای منطقه اکنون به مسیرهای دریایی وابستهتر شده و همین مسله فشار بر ناوگان نفتکشها را افزایش داده است.
هرگونه محدودیت جدید در صادرات دیزل آمریکا میتواند این فشار را تشدید کند. در چنین شرایطی، خریداران اروپایی و آمریکای جنوبی برای تأمین نیاز خود ناچار خواهند بود به عرضهکنندگان دیگری در خاورمیانه، آسیا یا سایر مناطق روی بیاورند.
اگر محمولههای جایگزین مسافت بیشتری را طی کنند، مدت زمان سفر نفتکشها نیز افزایش مییابد. نتیجه این روند، کاهش ظرفیت مؤثر ناوگان و احتمال افزایش نرخ کرایه حمل خواهد بود.
شرکت Fearnleys Securities نیز در گزارشی که لویدز لیست به آن استناد کرده، احتمال داده است که نفتکشهای بزرگ حمل فرآورده از افزایش مسافت سفرها و رشد تقاضا برای جابهجایی محمولههای جایگزین منتفع شوند.
چین و هند؛ گزینههای جایگزین، اما با محدودیت
در صورت کاهش عرضه آمریکا، نگاه بازار به چین و هند نیز معطوف خواهد شد. جورج ساکلاریو، تحلیلگر بازار کشتیرانی در شرکت Signal Ocean، معتقد است هر دو کشور ظرفیت افزایش عرضه دیزل را دارند؛ اما در شرایط فعلی ممکن است تأمین نیاز داخلی را بر افزایش صادرات ترجیح دهند. به همین دلیل، جایگزینی کامل صادرات آمریکا برای بازار جهانی کار سادهای نخواهد بود.
از سوی دیگر، تحلیلگران بازار انتظار دارند قیمت دیزل دستکم تا سهماهه نخست سال ۲۰۲۷ در سطوح بالایی باقی بماند؛ حتی اگر خط لوله شرق–غرب عربستان سعودی بهطور کامل به مدار بازگردد.
فشار بر بازار فرآوردهها در حاشیه سود پالایش نیز منعکس شده است. کرکاسپرد دیزل آمریکا، یعنی فاصله قیمت دیزل با نفت خام، در ماه آگوست برای نخستین بار از ۱۰۰ دلار به ازای هر بشکه عبور کرد.
یک بحران منطقهای با پیامدهای جهانی
ریچارد مید معتقد است پیامدهای بحران تنگه هرمز دیگر محدود به خلیج فارس نیست و اثرات آن به بازار جهانی کشتیرانی سرایت کرده است.
به گفته وی، افزایش مسافت سفر کشتیها، درگیر شدن نفتکشها برای مدت طولانیتر و اختلال در مسیرهای سنتی تجارت، زنجیرههای تأمین را طولانیتر کرده و میتواند نرخ حملونقل دریایی را در بازارهای مختلف افزایش دهد.
در چنین شرایطی، تصمیم آمریکا درباره صادرات دیزل میتواند به یکی از متغیرهای مهم بازار جهانی فرآوردههای نفتی تبدیل شود. هرچه محدودیتهای صادراتی بیشتر شود، فشار بر منابع جایگزین، مسیرهای حملونقل و ظرفیت نفتکشها نیز افزایش خواهد یافت.
