به گزارش “راهبرد انرژی“، مردم ایران امروز بیش از هر چیز مشکلات اقتصادی را لمس میکنند؛ از گرانی و دشواری تأمین دارو و هزینههای درمان گرفته تا کمبود سوخت. دکتر مسعود پزشکیان تلاش کرده است صادقانه درباره ریشه این مشکلات با مردم صحبت کند، اما به نظر میرسد بخشی از ساختار قدرت تمایلی به شفاف شدن واقعیتها ندارد.
در سالهای گذشته، فساد، رانت، خصوصیسازیهای مسئلهدار و منافع گروهی در بخشهایی از اقتصاد، بهویژه صنعت نفت و انرژی، آسیبهای جدی به اقتصاد کشور وارد کرده است. امروز نیز برخی گروهها تلاش میکنند در شرایط جنگ و فشار خارجی، موقعیت سیاسی و اقتصادی خود را حفظ کنند.
آمریکا؛ فشار بر ایران، مشکلات در داخل
مقامات آمریکایی مدعیاند فشار اقتصادی و اقدامات نظامی در تنگه هرمز علیه ایران موفق بوده است. واشنگتن میگوید مسیرهای بینالمللی تنگه هرمز باز شده و حجم قابل توجهی از نفت و کالا از این مسیر عبور کرده است.
اما اقتصاد آمریکا نیز با مشکلات خود روبهروست. کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، تأکید کرده که تورم همچنان بالاست و شرایط اقتصادی آنطور که انتظار میرفت بهبود نیافته است. بنابراین آمریکا نیز نمیتواند بدون هزینه از پیامدهای جنگ، بحران انرژی و بیثباتی بازارهای جهانی عبور کند.
ونزوئلا؛ پیروزی بزرگ یا معامله نفتی؟
دونالد ترامپ توافق نفتی با ونزوئلا را یک پیروزی بزرگ برای آمریکا معرفی کرده و مدعی شده است که این توافق دسترسی آمریکا به ذخایر عظیم نفت ونزوئلا را افزایش میدهد و در نهایت قیمت بنزین را در آمریکا پایین میآورد.
اما داشتن ذخایر نفتی با افزایش فوری تولید تفاوت دارد. ونزوئلا سالهاست به دلیل تحریم، کمبود سرمایهگذاری و فرسودگی زیرساختها با کاهش تولید روبهرو بوده است. بنابراین تبدیل ذخایر عظیم این کشور به تولید پایدار، به زمان و سرمایهگذاری گسترده نیاز دارد.
ونزوئلا و آینده اوپک
تحولات ونزوئلا از این جهت اهمیت بیشتری پیدا میکند که این کشور یکی از بنیانگذاران اوپک بوده است. گزارشهایی درباره احتمال خروج ونزوئلا از این سازمان منتشر شده، هرچند هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
اگر این اتفاق رخ دهد و در کنار آن کشورهای دیگری مانند عراق نیز درباره ادامه عضویت خود تجدیدنظر کنند، انسجام اوپک با چالش جدی روبهرو خواهد شد.
در سالهای اخیر، افزایش تولید نفت آمریکا، برزیل و گویان نیز بخشی از نفوذ سنتی اوپک را کاهش داده است. به همین دلیل، مسئله فقط خروج یک کشور از اوپک نیست؛ بلکه احتمال تغییر در نظم سنتی بازار جهانی نفت مطرح است.
درس ونزوئلا برای ایران
آنچه در ونزوئلا اتفاق میافتد باید برای ایران یک هشدار باشد. منابع نفتی زمانی میتوانند به قدرت اقتصادی تبدیل شوند که حکمرانی شفاف، مدیریت درست و منافع ملی بر آنها حاکم باشد.
دولت پزشکیان نباید از انتقادها بترسد و نباید از تعریفها نیز مغرور شود. مهمتر از هر چیز، مردم باید واقعیتهای اقتصادی و انرژی کشور را بدانند.
اگر فساد، رانت و منافع گروهی بر اقتصاد غلبه کند، فشار خارجی میتواند این مشکلات را عمیقتر کند.
به همین دلیل، پرسش اصلی فقط این نیست که آیا اوپک در آینده منحل میشود؟ پرسش مهمتر این است که آیا نظم بازار جهانی نفت در حال تغییر است و ایران برای این تغییر آماده است؟
