به گزارش “راهبرد انرژی“، بازار روانکارها با تشدید اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه، کاهش عرضه و نوسانات نرخ ارز وارد مرحله تازه‌ای از بی‌ثباتی شده است؛ شرایطی که می‌تواند هزینه تولید را افزایش دهد و زمینه‌ساز موج جدید گرانی روغن موتور شود. فعالان این صنعت هشدار می‌دهند تداوم محدودیت‌های تأمین و واردات، در کنار سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان وارد خواهد کرد.
علیرضا آمارمحمدی، کارشناس بازار روانکار و مدیرعامل شرکت Bitoil ، با تشریح آخرین وضعیت تولید و توزیع روغن موتور گفت: پیامدهای جنگ، به‌ویژه اختلال در ترانزیت مرزی، زنجیره تأمین این صنعت را تحت تأثیر قرار داده است. پالایشگاه‌های تولیدکننده مواد اولیه نیز از این شرایط آسیب دیده‌اند و کاهش تولید آنها به افت عرضه مواد اولیه در بازار منجر شده است.
وی افزود: واردکنندگان نیز با مشکلاتی از جمله نوسانات نرخ ارز، دشواری تخصیص ارز و تخفیف‌های نامتعارف مواجه‌اند. مجموعه این عوامل، جذابیت واردات را کاهش داده و زمینه کمبود کالا و افزایش قیمت‌ها را فراهم کرده است.
هشدار درباره انتقال بحران به بازار روغن موتور
این کارشناس بازار روانکار با اشاره به هشدارهای قبلی درباره ضرورت رفع موانع گمرکی و ارزی پیش از تشدید مشکلات اظهار کرد: اگرچه پیش‌بینی می‌شد صنعت روانکار در میان‌مدت با چالش‌هایی مواجه شود، اما تشدید عوامل بیرونی، به‌ویژه جنگ و اختلالات ناشی از آن، زمان بروز این مشکلات را جلو انداخته است.
آمارمحمدی با تأکید بر اینکه اقتصاد تابع دستور و بخشنامه نیست، گفت: سازوکار اقتصاد بر پایه عرضه و تقاضا شکل می‌گیرد. مداخله دستوری در قیمت‌ها ممکن است در کوتاه‌مدت نتیجه‌ای ظاهری به همراه داشته باشد، اما در بلندمدت به تولید آسیب می‌زند.
به گفته مدیرعامل شرکت Bitoil ، افزایش هزینه‌های تولید از یک سو قدرت خرید مصرف‌کنندگان را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر، با کند کردن گردش مالی بنگاه‌ها، استمرار فعالیت تولیدکنندگان را دشوار می‌کند. در واقع، تولیدکننده نیز از بازاری که در آن قدرت خرید و حجم فروش کاهش یافته باشد، منتفع نخواهد شد.
فشار هزینه‌ها و کاهش انگیزه تولیدکنندگان
آمارمحمدی با انتقاد از برخوردهای قهری با واحدهای تولیدی تصریح کرد: چنین رویکردی می‌تواند فضای ترس و بی‌انگیزگی را در صنعت گسترش دهد و فعالان این حوزه را به سمت انفعال سوق دهد.
وی افزود: تولیدکنندگان پیش از آنکه محصول خود را از خط تولید خارج کنند، با افزایش قابل‌توجه قیمت مواد اولیه مواجه می‌شوند و هم‌زمان باید به فشارهای نظارتی و محدودیت‌های متعدد پاسخ دهند. در چنین شرایطی، نمی‌توان بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های اقتصادی، صرفاً از تولیدکننده انتظار داشت هزینه‌های فزاینده را تحمل کند.
ضرورت تعامل میان تولیدکننده، مصرف‌کننده و نهادهای نظارتی
مدیرعامل شرکت Bitoil در ادامه با انتقاد از تقابل میان نهادهای نظارتی، تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان گفت: باید مشخص شود فلسفه وجودی نهادهایی مانند سازمان حمایت از تولیدکننده و مصرف کننده چیست. تولیدکننده نیز بخشی از جامعه است و نباید در برابر مصرف‌کننده قرار گیرد؛ چراکه منافع این دو گروه در نهایت به پایداری بازار و استمرار فعالیت اقتصادی وابسته است.
این کارشناس بازار روانکار تأکید کرد: زنجیره تولید، توزیع و مصرف سه حلقه به‌هم‌پیوسته‌اند و نمی‌توان هر یک را جداگانه و بدون توجه به تأثیر آن بر سایر بخش‌ها مدیریت کرد. عبور از شرایط فعلی به نگرشی جامع، تصمیم‌گیری منصفانه و گفت‌وگوی مستمر میان همه ذی‌نفعان نیاز دارد.
آمارمحمدی در پایان خاطرنشان کرد: نگاه یکپارچه به زنجیره ارزش، علاوه بر کمک به مدیریت بازار، زمینه فعالیت عرضه‌کنندگان غیرمجاز و سودجویان را نیز محدود می‌کند. ورود کالاهای نامرغوب به بازار می‌تواند خسارت‌هایی به مصرف‌کنندگان وارد کند که آثار آن حتی از افزایش‌های متعارف قیمت نیز فراتر می‌رود.
