به گزارش “راهبرد انرژی“،اگر یکی از مخازن مورد اصابت قرار گیرد، وضعیت فوقالعاده بحرانی است و باید بلافاصله و با دقت بسیار بالا، مجموعهای از اقدامات و ملاحظات را مد نظر قرار داد.
اولویت اصلی در این مرحله، کنترل حادثه، جلوگیری از گسترش آن، حفظ جان پرسنل و به حداقل رساندن اثرات زیستمحیطی است.
در اینجا مواردی که باید مورد توجه قرار گیرد، به صورت دستهبندی شده آورده شده است:
ملاحظات بلافاصله پس از اصابت (دقایق اولیه):
۱. ارزیابی اولیه حادثه (Damage Assessment):
محل دقیق اصابت: کدام مخزن؟ کدام بخش مخزن (بدنه، سقف، لولهها)؟
نوع و شدت آسیب: سوراخ شدن، پارگی، تغییر شکل شدید، آتشسوزی، انفجار؟
نوع ماده ذخیره شده: آیا ماده داخل مخزن اشتعالزا، سمی، یا هر دو است؟
وضعیت مخزن: آیا مخزن تحت فشار است؟ آیا نشتی وجود دارد؟ آیا آتشسوزی رخ داده است؟
وضعیت مخازن مجاور: آیا آسیب دیدهاند یا در معرض خطر فوری هستند؟
۲. هشدار و اعلام وضعیت اضطراری (Alarm & Evacuation):
فعالسازی فوری آژیرهای خطر: اعلام عمومی وضعیت اضطراری در کل سایت.
اجرای طرح تخلیه اضطراری: پرسنل باید بلافاصله به سمت پناهگاههای تعیین شده حرکت کنند. اولویت با تخلیه مناطق نزدیک به مخزن آسیبدیده و مناطق در معرض خطر گسترش حادثه است.
قطع برق مناطق غیرضروری: برای جلوگیری از جرقههای احتمالی و کاهش ریسک انفجار.
۳. قطع عملیات و ایزولهسازی (Shutdown & Isolation):
اول ESD (Emergency Shutdown): در صورت امکان و ایمنی، دستور اجرای ESD برای واحدهای مرتبط با مخزن آسیبدیده و مخازن مجاور.
بستن ولوهای ورودی و خروجی: تلاش برای ایزولهکردن مخزن آسیبدیده از خطوط لوله اصلی، در صورتی که ایمن باشد.
قطع خوراکدهی (Feed): متوقف کردن هرگونه جریان ورودی به مخزن.
کنترل حادثه و واکنش اضطراری:
1. مدیریت آتشسوزی:
نوع آتشسوزی: اگر مایع اشتعالزا در حال سوختن است (Pool Fire)، از فوم استفاده شود. اگر بخارات در حال سوختن هستند (Jet Fire)، ابتدا باید منبع نشت را ایزوله کرد و در صورت امکان، قبل از اطفاء، دما را با آب خنک کرد.
استراتژی اطفاء:
خنککاری مخازن مجاور: اولویت اصلی، خنک کردن مخازن همجوار با آب برای جلوگیری از افزایش فشار و احتمال انفجار (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion – BLEVE) یا سرایت آتش است.
انجام عملیات اطفاء: تنها توسط تیمهای آموزشدیده و مجهز آتشنشانی، با استفاده از تجهیزات مناسب (مانند مانیتورهای آب، فوم، و خودروهای ویژه).
ایجاد مسیرهای دسترسی امن: برای تیمهای اطفاء حریق.
2. مدیریت نشت مواد (Leak Management):
کنترل منبع نشت: اولویت اصلی، ایزولهکردن یا کاهش نشت است، اگرچه در بسیاری از موارد پس از اصابت مستقیم، این امر بسیار دشوار یا ناممکن است.
مهار نشت: در صورت امکان، با استفاده از موانع (Containment Booms) یا حفر کانالهای موقت، مسیر نشت مواد را به سمت گودالهای جمعآوری (Sumps) هدایت کرد.
خنثیسازی (Neutralization): در مورد مواد سمی، در صورت امکان و ایمنی، از مواد خنثیکننده در مسیر نشت یا محل تجمع استفاده شود.
3. ایمنی پرسنل واکنشگر:
استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) مناسب: شامل لباسهای مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی، ماسکهای تنفسی (SCBA)، کلاه ایمنی، دستکش و کفش مخصوص.
حفظ فاصله ایمن: تیمهای واکنش باید از منطقه خطرناک فاصله ایمن را رعایت کنند.
پشتیبانی مداوم: تأمین آب، اکسیژن و استراحت برای تیمهای درگیر در عملیات.
ارزیابی و اقدامات بلندمدتتر (پس از کنترل اولیه حادثه):
۱. ارزیابی جامع خسارت:
* بررسی دقیق سازه مخزن آسیبدیده و مخازن مجاور: توسط کارشناسان سازه و بازرسی.
* بررسی خسارت به خطوط لوله، سیستمهای کنترلی و برق.
۲. مدیریت زیستمحیطی:
* جمعآوری مواد نشت کرده: بازیابی یا دفع ایمن مواد.
* پاکسازی آلودگی خاک و آب: در صورت وقوع.
* نظارت بر کیفیت هوا: برای اطمینان از عدم وجود آلایندههای خطرناک.
۳. بررسی علل حادثه (Root Cause Analysis):
* تحلیل دقیق نحوه اصابت، شدت آسیب و دلیل شکست مواد و تجهیزات.
۴. بازسازی و جایگزینی:
* برنامهریزی برای تعمیر یا جایگزینی مخزن آسیبدیده و سایر تجهیزات.
نکات بسیار مهم در زمان اصابت:
* حفظ آرامش و نظم: علیرغم شرایط بحرانی، حفظ نظم و پیروی از دستورالعملها حیاتی است.
* ارتباطات: حفظ ارتباط مداوم بین تیمهای واکنش، مدیریت سایت و مقامات مسئول.
* عدم ریسک غیرضروری: تیمهای واکنش نباید جان خود را در معرض ریسکهای غیرقابل قبول قرار دهند. اطفاء حریق مخازن بزرگ که از بیرون قابل کنترل نیست، ممکن است تنها راه، تخلیه کامل و اجازه سوختن کنترل شده باشد تا از انفجار جلوگیری شود.
هر لحظه پس از اصابت، یک مسابقه با زمان است و تصمیمات درست و سریع میتواند تفاوت بین یک حادثه قابل کنترل و یک فاجعه گسترده باشد.
