به گزارش “راهبرد انرژی“، افزایش تقاضای برق در ایالات متحده، به‌ویژه در پی گسترش سریع مراکز داده و توسعه فناوری هوش مصنوعی، بار دیگر انرژی هسته‌ای را به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری انرژی این کشور تبدیل کرده است. با این حال، راهبرد جدید آمریکا صرفاً بر ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای جدید استوار نیست؛ بلکه افزایش ظرفیت تولید برق نیروگاه‌های موجود نیز به‌عنوان راهکاری سریع‌تر برای پاسخ‌گویی به نیازهای فزاینده شبکه برق مورد توجه قرار گرفته است.
شرکت‌های بزرگ فناوری، از جمله گوگل و آمازون، برای تأمین برق پایدار و کم‌کربن مورد نیاز مراکز داده خود، از پروژه‌هایی حمایت می‌کنند که امکان تولید برق بیشتر در نیروگاه‌های هسته‌ای فعال را فراهم می‌سازند. این رویکرد می‌تواند پیش از آنکه نیروگاه‌های جدید مراحل طراحی، دریافت مجوز و ساخت را پشت سر بگذارند، ظرفیت قابل‌توجهی به شبکه برق آمریکا اضافه کند.
افزایش توان نیروگاه‌های موجود چگونه انجام می‌شود؟
در صنعت هسته‌ای، فرایند افزایش حداکثر توان مجاز یک نیروگاه را «افزایش توان» یا Power Uprate می‌نامند. در این روش، به‌جای ساخت یک رآکتور جدید، ظرفیت تولید برق نیروگاه‌های موجود از طریق اصلاحات فنی و ارتقای تجهیزات افزایش می‌یابد.
کمیسیون تنظیم مقررات هسته‌ای آمریکا (NRC) بر توان مجاز نیروگاه‌های هسته‌ای نظارت می‌کند. بهره‌برداران برای افزایش این ظرفیت باید درخواست خود را به این نهاد ارائه دهند و نشان دهند که تغییرات پیشنهادی با الزامات ایمنی سازگار است.
اجرای چنین طرح‌هایی ممکن است مستلزم ارتقای تجهیزات ابزار دقیق، سامانه‌های کنترل، توربین‌ها، پمپ‌ها و دیگر اجزای مرتبط با تولید برق باشد. همچنین، افزایش توان باید با قابلیت‌های طراحی رآکتور و سامانه‌های ایمنی آن سازگار باشد. بنابراین، این فرایند صرفاً به افزایش خروجی برق محدود نمی‌شود و بررسی‌های مهندسی و نظارتی دقیقی را می‌طلبد.
ظرفیت بیشتر، بدون انتظار برای ساخت نیروگاه جدید
بر اساس اطلاعات منتشرشده، کمیسیون تنظیم مقررات هسته‌ای آمریکا طی دو دهه گذشته با طرح‌هایی موافقت کرده است که در مجموع حدود ۶ گیگاوات ظرفیت تولید برق به شبکه این کشور افزوده‌اند؛ ظرفیتی قابل‌توجه که نشان می‌دهد افزایش توان نیروگاه‌های موجود می‌تواند بخشی از نیازهای آینده را تأمین کند.
برآوردها حاکی از آن است که اجرای طرح‌های جدید افزایش توان ممکن است بین ۶ تا ۸ گیگاوات ظرفیت اضافی به شبکه برق آمریکا اضافه کند. هرچند هزینه برخی از این پروژه‌ها به میلیاردها دلار می‌رسد، زمان اجرای آنها در بسیاری از موارد کوتاه‌تر از ساخت یک نیروگاه هسته‌ای جدید است. شماری از این طرح‌ها را می‌توان در مدت پنج سال یا کمتر به پایان رساند.
با وجود این، هزینه سرمایه‌گذاری، ضرورت توقف موقت تولید برق برای انجام تعمیرات و ارتقاها، و الزامات ایمنی از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر زمان‌بندی و توجیه اقتصادی پروژه‌ها تأثیر بگذارند.
سرمایه‌گذاری میلیاردی کانستلیشن و ورود غول‌های فناوری
در یکی از طرح‌های مهم این حوزه، شرکت «کانستلیشن انرژی» (Constellation Energy)، از بزرگ‌ترین بهره‌برداران نیروگاه‌های هسته‌ای آمریکا، اعلام کرده است که قصد دارد بیش از ۴.۳ میلیارد دلار برای نوسازی و افزایش توان ۱۱ رآکتور در شش نیروگاه واقع در ایالت‌های ایلینوی، پنسیلوانیا و نیوجرسی سرمایه‌گذاری کند.
برآورد شده است که اجرای این برنامه حدود ۸۹۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق این مجموعه اضافه کند؛ ظرفیتی که بر اساس برآوردهای اعلام‌شده، برای تأمین برق حدود ۷۰۰ هزار خانوار کافی است.
گوگل نیز برای خرید برق تولیدی این نیروگاه‌ها توافق کرده است، هرچند جزئیات قیمت قرارداد منتشر نشده است. این توافق نشان می‌دهد که شرکت‌های فناوری، به‌دنبال تضمین دسترسی بلندمدت به برق هستند؛ موضوعی که با گسترش مراکز داده و افزایش بار پردازشی سامانه‌های هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در طرحی دیگر، وزارت انرژی آمریکا از اختصاص مشروط وامی به ارزش ۴.۲ میلیارد دلار به شرکت Vistra خبر داده است. هدف این حمایت مالی، افزایش ظرفیت سه نیروگاه هسته‌ای در پنسیلوانیا و اوهایو عنوان شده و انتظار می‌رود این پروژه‌ها حدود ۴۳۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق بیفزایند.
همچنین، آمازون توافقی برای افزایش ظرفیت نیروگاه هسته‌ای کالورت کلیفز در ایالت مریلند، متعلق به کانستلیشن، دنبال کرده است. گوگل نیز از برنامه‌هایی برای افزایش تولید برق چهار رآکتور در ایالت جورجیا خبر داده است.
مجموع این طرح‌ها نشان می‌دهد که رابطه میان صنعت فناوری و انرژی هسته‌ای وارد مرحله تازه‌ای شده است. در این الگو، شرکت‌های فناوری صرفاً مصرف‌کننده برق نیستند، بلکه از طریق قراردادهای خرید بلندمدت و مشارکت در تأمین مالی، به یکی از عوامل مؤثر در توسعه ظرفیت تولید برق تبدیل می‌شوند.
حمایت دولت ترامپ از توسعه انرژی هسته‌ای
دولت دونالد ترامپ نیز توسعه انرژی هسته‌ای را در زمره اولویت‌های سیاست انرژی آمریکا قرار داده است. این دولت هدف افزایش ظرفیت هسته‌ای کشور تا چهار برابر میزان فعلی تا سال ۲۰۵۰ را اعلام کرده و از طرح‌های افزایش توان نیروگاه‌های موجود حمایت می‌کند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در تشریح این رویکرد گفته است که استفاده بیشتر از ظرفیت نیروگاه‌های هسته‌ای فعال می‌تواند به تأمین برق مقرون‌به‌صرفه‌تر و قابل‌اتکاتر در تمام ساعات شبانه‌روز کمک کند.
از منظر سیاست‌گذاری انرژی، افزایش توان نیروگاه‌های موجود می‌تواند مکمل برنامه ساخت رآکتورهای جدید باشد. توسعه نیروگاه‌های تازه معمولاً به سرمایه‌گذاری سنگین، فرایندهای طولانی صدور مجوز و اجرای پروژه‌های پیچیده مهندسی نیاز دارد. در مقابل، ارتقای نیروگاه‌های فعال امکان استفاده بیشتر از زیرساخت‌های موجود را فراهم می‌کند؛ البته مشروط به آنکه بررسی‌های ایمنی و اقتصادی، اجرای طرح را توجیه‌پذیر نشان دهند.
تأمین مالی؛ از رکود تقاضا تا رقابت برای برق
در دهه ۲۰۰۰ میلادی، نسبتاً ثابت ماندن تقاضای برق در آمریکا و نگرانی‌های عمومی درباره انرژی هسته‌ای، انگیزه سرمایه‌گذاری در برخی از نیروگاه‌ها را کاهش داده بود. در چنین شرایطی، تأمین منابع مالی برای ارتقای تأسیسات موجود با دشواری‌هایی روبه‌رو می‌شد.
اکنون شرایط در حال تغییر است. رشد مراکز داده، توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی و افزایش نیاز به برق پایدار، شرکت‌های بزرگ فناوری را به سرمایه‌گذاری در منابع مختلف انرژی، از نیروگاه‌های هسته‌ای و گازی گرفته تا انرژی‌های تجدیدپذیر، سوق داده است.
بر اساس گزارشی که اویل‌پرایس در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرده است، چندین شرکت فناوری آمادگی دارند منابع مالی قابل‌توجهی را به پروژه‌های افزایش توان نیروگاه‌های هسته‌ای اختصاص دهند تا دسترسی سریع‌تری به برق مورد نیاز مراکز داده خود داشته باشند.
کمیسیون تنظیم مقررات هسته‌ای آمریکا پیش‌بینی کرده است که در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۲، مجموعاً ۳۱ درخواست افزایش توان دریافت کند. این درخواست‌ها در مجموع شامل ۷.۳ گیگاوات ظرفیت حرارتی و ۲.۴ گیگاوات ظرفیت الکتریکی می‌شوند. باید توجه داشت که ظرفیت حرارتی، میزان انرژی تولیدشده در رآکتور را نشان می‌دهد و با ظرفیت الکتریکی تحویلی به شبکه یکسان نیست.
با این حال، پذیرش درخواست‌ها و اجرای پروژه‌ها قطعی نیست. هر طرح باید از نظر ایمنی، توان فنی تجهیزات و آثار تغییرات پیشنهادی بر عملکرد نیروگاه بررسی شود. افزون بر این، برخی بهره‌برداران ممکن است به دلیل ضرورت توقف چندماهه تولید برق و هزینه‌های اجرایی، در انجام این ارتقاها احتیاط کنند.
انرژی هسته‌ای در رقابت با سایر منابع برق
افزایش توان نیروگاه‌های هسته‌ای را باید در چارچوب رقابت گسترده‌تر برای تأمین برق اقتصاد دیجیتال آمریکا ارزیابی کرد. مراکز داده به برق مستمر و قابل‌اتکا نیاز دارند و این ویژگی، انرژی هسته‌ای را به گزینه‌ای مورد توجه شرکت‌های فناوری تبدیل کرده است.
با این حال، توسعه انرژی هسته‌ای به‌تنهایی پاسخ‌گوی همه نیازهای آینده نخواهد بود. هزینه سرمایه‌گذاری، مدیریت پسماندهای هسته‌ای، الزامات ایمنی، زمان‌بندی پروژه‌ها و رقابت اقتصادی با دیگر منابع تولید برق، همچنان از مسائل تعیین‌کننده این صنعت هستند. انرژی‌های تجدیدپذیر، ذخیره‌سازی برق، نیروگاه‌های گازی و بهبود بهره‌وری نیز در ترکیب آینده تأمین انرژی آمریکا نقش خواهند داشت.
از این منظر، افزایش توان نیروگاه‌های موجود را می‌توان راهکاری مکمل دانست که امکان بهره‌گیری بیشتر از زیرساخت‌های هسته‌ای فعلی را فراهم می‌کند و در فاصله زمانی توسعه ظرفیت‌های جدید، بخشی از فشار واردشده بر شبکه برق را کاهش می‌دهد.
بازگشت انرژی هسته‌ای به کانون توجه سیاست انرژی آمریکا
بازگشت انرژی هسته‌ای به کانون توجه سیاست انرژی آمریکا، بیش از آنکه صرفاً به احیای علاقه به رآکتورهای جدید مربوط باشد، از تغییر شرایط بازار برق و رشد تقاضای ناشی از هوش مصنوعی حکایت دارد. شرکت‌های فناوری برای تأمین برق مورد نیاز خود به‌دنبال منابع پایدار هستند و نیروگاه‌های هسته‌ای فعال می‌توانند بخشی از این نیاز را تأمین کنند.
اگر طرح‌های افزایش توان با موفقیت اجرا شوند، آمریکا قادر خواهد بود پیش از تکمیل بخش مهمی از نیروگاه‌های جدید، ظرفیت تولید برق هسته‌ای خود را افزایش دهد. با این همه، تحقق این هدف به تأمین مالی پایدار، تأیید نهادهای نظارتی، مدیریت هزینه‌ها و حفظ بالاترین استانداردهای ایمنی وابسته است.
در نهایت، تجربه آمریکا نشان می‌دهد که سیاست انرژی هسته‌ای در حال ورود به مرحله‌ای است که در آن، امنیت تأمین برق، رقابت اقتصادی و توسعه هوش مصنوعی بیش از گذشته به یکدیگر گره خورده‌اند. مسئله اصلی دیگر فقط ساخت نیروگاه‌های تازه نیست؛ بلکه چگونگی استفاده مؤثرتر، ایمن‌تر و اقتصادی‌تر از ظرفیت‌هایی است که هم‌اکنون در دسترس قرار دارند.
