به گزارش “راهبرد انرژی“، ایرینا اسلاو، تحلیلگر بازار نفت، روز پنجشنبه ۲۳ مهر ۱۴۰۵ در وب‌سایت «اویل‌پرایس» نوشت که کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول، درباره پیامدهای اقتصادی حملات انصارالله یمن به زیرساخت‌های عربستان سعودی هشدار داده است؛ حملاتی که در صورت گسترش و تداوم، می‌توانند علاوه بر بازار انرژی، اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
جورجیوا در رویدادی مشترک با بانک جهانی در تایلند، با اشاره به ظرفیت عربستان برای مقابله با این شرایط، تأکید کرد که برنامه‌های این کشور برای تنوع‌بخشی به اقتصاد و کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری آن کمک کند. با این حال، او نسبت به پیامدهای گسترده‌تر بحران، از جمله افزایش احتمالی قیمت جهانی انرژی و تأثیر آن بر روند توسعه و رقابت در حوزه هوش مصنوعی، ابراز نگرانی کرد.
اختلال در مسیرهای راهبردی صادرات انرژی
روزنامه «سعودی گزت» به نقل از مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول گزارش داده است که نزدیک شدن تنگه هرمز به وضعیت انسداد و بروز اختلال در دریای سرخ، صادرات نفت و گاز را با محدودیت‌های جدی مواجه کرده است. به گفته جورجیوا، آسیب به تأسیسات انرژی می‌تواند ظرفیت تولید را کاهش دهد و هم‌زمان، افت تجارت، تضعیف اعتماد فعالان اقتصادی و افزایش قیمت کالاهای اساسی، فعالیت‌های غیرنفتی را نیز تحت فشار قرار دهد.
بر اساس گزارش اویل‌پرایس، انصارالله یمن پس از حملاتی که این رسانه به دفتر مرکزی آرامکو، تأسیساتی در ظهران، یک پالایشگاه در ریاض و فرودگاه این شهر نسبت داده، از احتمال ادامه حملات به اهداف عربستان خبر داده است.
در همین حال، دامنه رویارویی‌های منطقه‌ای در حال گسترش است. نیروهای تحت حمایت عربستان نیز برای بازپس‌گیری بخش‌هایی از سواحل یمن در دریای سرخ و کنترل تنگه راهبردی باب‌المندب با انصارالله درگیر هستند. این آبراه برای تجارت دریایی و انتقال انرژی اهمیت فراوانی دارد؛ هرچند مسیرهای صادراتی عربستان، بسته به مقصد و شرایط عملیاتی، متفاوت‌اند.
تغییر مسیر صادرات نفت عربستان
تشدید ناامنی در دریای سرخ، اهمیت مسیر جایگزین انتقال نفت عربستان از طریق خط لوله شرق به غرب و پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ را بار دیگر برجسته کرده است. در مقابل، انتقال نفت از مناطق تولیدی شرق عربستان به پایانه‌های خلیج فارس، عبور از تنگه هرمز را ضروری می‌کند و در شرایط افزایش تنش در این آبراه، با ریسک‌های بیشتری همراه است.
در برخی عملیات‌های حمل‌ونقل نفت نیز از روش انتقال محموله میان کشتی‌ها استفاده می‌شود؛ روشی که می‌تواند برای جابه‌جایی یا تجمیع محموله‌ها به کار رود، اما به‌خودی‌خود خطر عبور از تنگه هرمز را از میان نمی‌برد.
هم‌زمانی ناامنی در دریای سرخ و افزایش خطرات در خلیج فارس، گزینه‌های پیش روی صادرکنندگان نفت منطقه را محدودتر می‌کند. پیامد چنین وضعیتی تنها به کاهش احتمالی عرضه نفت خام محدود نمی‌شود؛ افزایش هزینه بیمه و حمل‌ونقل، طولانی‌تر شدن مسیرها، بالا رفتن قیمت فرآورده‌های نفتی و تشدید فشارهای تورمی نیز از جمله مخاطرات آن است.
امنیت انرژی؛ حلقه اتصال بحران منطقه‌ای و اقتصاد جهانی
اهمیت تحولات اخیر در این است که بازار جهانی انرژی به مجموعه‌ای از مسیرهای راهبردی و زیرساخت‌های به‌هم‌پیوسته وابسته است. هرگونه اختلال پایدار در تنگه هرمز، دریای سرخ یا تأسیسات اصلی تولید و صادرات، می‌تواند هزینه تأمین انرژی را برای مصرف‌کنندگان و صنایع در کشورهای مختلف افزایش دهد.
از این منظر، هشدار مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول را باید فراتر از نگرانی درباره درآمدهای نفتی عربستان ارزیابی کرد. افزایش قیمت انرژی می‌تواند هزینه تولید و حمل‌ونقل را بالا ببرد، قدرت خرید خانوارها را کاهش دهد و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری را با عدم‌قطعیت بیشتری روبه‌رو کند.
در نهایت، میزان اثرگذاری این تحولات بر اقتصاد جهانی به گستره و مدت اختلال‌ها، میزان خسارت به زیرساخت‌ها، امکان استفاده از مسیرهای جایگزین و واکنش تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بستگی خواهد داشت. آنچه روشن است، وابستگی متقابل امنیت دریایی، عرضه انرژی و ثبات اقتصادی است؛ وابستگی‌ای که بحران در یک نقطه از آن می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای منطقه به همراه داشته باشد.
