به گزارش “راهبرد انرژی“،پیرو گزارش منتشر شده دیروز در راهبرد انرژی با عنوان “معمای ۷۰ میلیون یورویی پتروشیمی آپادانا؛ چرا تکمیل پلنت ۸۰ درصدی ASU متوقف ماند؟”، با بررسیهایی که خبرنگار این رسانه در خصوص قرارداد پروژه ASU پتروشیمی آپادانا انجام داد به اطلاعاتی مهم در خصوص کم و کیف این پروژه دست یافت که در ادامه از نظر مخاطبان می گذرد.
پروژه واحد جداسازی هوا (ASU) پتروشیمی آپادانا، به دلیل عدم ایفای تعهدات پیمانکار EP پروژه،(شرکت پیدک) و نیز شرکت هتکو (هوا ابزار تهران) به عنوان واسطه پیمانکار،با گذشت بیش از ۸۰ ماه تأخیر و با پیشرفت کمتر از ۲۰ درصدی، اکنون به نقطه‌ای رسیده که کارفرما را ناگزیرکرده تا ادامه تکمیل این پروژه را با حذف پیدک و شرکایش و تحت مسئولیت مستقیم خود دنبال کند.
ASU؛ حلقه‌ای کلیدی در بهره‌برداری تجاری از متانول آپادانا
تکمیل واحد جداسازی هوا برای پتروشیمی آپادانا اهمیتی فراتر از پایان یک پروژه صنعتی معمولی دارد. این واحد باید اکسیژن موردنیاز فرآیند تولید متانول در این مجتمع را تأمین کند و عملکرد آن بر پایداری، بهره‌وری تولید و بهای تمام‌شده محصول نقش آفرین و اثرگذار است. از این منظر، تداوم تأخیر در تکمیل این پروژه، می‌تواند برنامه‌ریزی عملیاتی مجتمع را با چالش مواجه کند و بنابراین تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر تجهیزات مورد نیاز این پروژه به یک ضرورت اجتناب ناپذیر تبدیل شده است .
بر اساس اسناد مورد بررسی، پس از حدود ۸۰ ماه فعالیت، کمتر از ۲۰ درصد اقلام مورد نیاز به کشور منتقل شده است. این میزان پیشرفت، در کنار تعیین تکلیف نشدن بخش مهمی از تجهیزات، ابعاد چالش‌های موجود در اجرای پروژه را نشان می‌دهد.
چالش پروژه ASU از کجا آغاز شد؟
این پروژه، پس از امضای برجام و با امید به آن توافقنامه، از سوی پیدک (پیمانکار EP پروژه پتروشیمی آپادانا) ابتدا به سازنده اروپایی واگذار شد،اما پس از خروج آمریکا از برجام متوقف شد .پیدک بار دیگر به عنوان پیمانکار اصلی پروژه، تکمیل این واحد را به شرکت هوا ابزار تهران (هتکو) با برندینگ غیرواقعی ساخت داخل واگذار کرد تا این شرکت، با ادعای اتکا به توانمندی‌های داخلی و ظرفیت‌های اعلام‌شده، پروژه را تجهیز و تکمیل نماید،اما واقعیت چیز دیگری بود. به طوری که هتکو،در ادامه نشان داد تنها، واسطه خرید و انتقال تجهیزات چینی آن هم با قیمت گرانتر به کشور است.
همچنین طبق شواهد متقن، مشخص است که بخش اصلی این پکیج (کمپرسورهای هوا) برای خرید به یک شرکت اروپایی سفارش گذاری شده است .اما ظاهرا در همین امر نیز،دقت کافی در تنظیم قرارداد صورت نگرفته است و سازنده اروپایی هم با علم به اینکه مصرف کننده واقعی، شرکتی در ایران است، پیش شرط هایی را در قرارداد گنجانده که دست واسطه ایرانی و شریک چینی اش را کاملا برای تحویل تجهیزات حساس و اصلی این واحد ببندد. شایان ذکر است شرکت هتکو،با دو واسطه چینی با شرکت اروپایی وارد قرار داد مذکور شده است.
بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تجهیزات موردنیاز این واحد، از جمله کمپرسورها و کلدباکس (Coldbox) تعیین تکلیف نشده‌اند و برخی اقلام دیر تحویل (Long Lead Items) نظیر سیستم کنترل نیز اساسا سفارش گذاری نشده اند.این وضعیت در کنار پیشرفت محدود پروژه، ابهاماتی جدی درباره روند تکمیل تجهیزات و زمان‌بندی بهره‌برداری از واحد ASU ایجاد کرده است.
بر همین اساس،شرکت پیدک در سال ۱۴۰۴ نسبت به عملکرد شریک ایرانی خود ابراز تردید کرد و همکاری با هتکو نیز در همان سال از سوی پیمانکار اصلی پروژه با فسخ قرارداد مواجه شد و پیدک راسا راهبری این پروژه را بر عهده گرفت.
فرصت‌های ازدست‌رفته و تغییر مسیر اجرای پروژه
بر اساس بررسی های صورت گرفته،کارفرما با ابلاغ الحاقیه جدید به شرکت پیدک فرصت مجددی به ایشان داد تا در بازه یک ماهه نسبت به سفارش گذاری اصلی ترین تجهیزات پروژه اقدامات موثری صورت دهد،اما در ادامه تکلیف سفارش تجهیزات اصلی همچنان نامعلوم باقی ماند و به گفته کارفرما، با وجود اعطای فرصت مجدد و پیش‌بینی مهلت یک‌ماهه در الحاقیه قرارداد برای تعیین تکلیف این سفارش‌ها، شرکت پیدک اقدام موثری در بازه معین شده انجام نداد و این بار با تاکید ارکان مدیریتی شرکت و هلدینگ خلیج فارس، پتروشیمی آپادانا تصمیم به خاتمه همکاری با پیدک در بخش ASU گرفت و مدیریت تکمیل این واحد راسا برعهده آپادانا قرار داده شد. این تصمیم را می‌توان نقطه عطفی در روند اجرای پروژه دانست؛ چراکه مسئولیت پیشبرد آن پس از سال‌ها تأخیر و بروز اختلاف در همکاری‌های اجرایی، مستقیماً به کارفرما منتقل می‌شود.
با این تغییر، مسئله اصلی دیگر صرفاً ادامه یا توقف همکاری با پیمانکاران پیشین نیست، بلکه چگونگی تعیین تکلیف تجهیزات باقی‌مانده، روشن شدن وضعیت سفارش‌های معوق و تدوین برنامه‌ای اجرایی برای تکمیل واحد است. همچنین، مشخص شدن وضعیت تعهدات پیشین و امکان ادامه تأمین تجهیزات، از جمله موضوعاتی است که در مسیر جدید اجرای پروژه اهمیت خواهد داشت.
اکنون پتروشیمی آپادانا در شرایطی مسئولیت مستقیم تکمیل این واحد را برعهده گرفته است که بخش مهمی از تجهیزات کلیدی همچنان بلاتکلیف مانده و اهداف مورد انتظار از همکاری پیشین نیز محقق نشده است. در چنین شرایطی، موفقیت مسیر جدید به تعیین تکلیف سفارش‌های معوق، تکمیل زنجیره تأمین، ارزیابی دقیق وضعیت تجهیزات موجود و تدوین برنامه‌ای واقع‌بینانه برای ادامه کار وابسته خواهد بود.
بر اساس آنچه ذکر شد،نمونه ناموفق ادعای داخلی سازی مذکور بایستی تلنگری باشد به مسئولینی که گاه با نگاه خیرخواهانه حمایت از ساخت داخل ناخواسته بار مضاعف ناکارامدی شرکت های به اصطلاح دانش بنیان را به دوش منافع ملی کشور تحمیل می کنند .
