به گزارش “راهبرد انرژی“، سهام شرکتهای پتروشیمی عربستان سعودی پس از افزایش نگرانیها درباره پیامدهای توقف موقت خط لوله نفتی شرق–غرب این کشور، بهشدت کاهش یافت؛ نگرانی اصلی بازار آن است که تداوم اختلال در این خط لوله، فعالیت پالایشگاههای ساحل غربی عربستان را نیز با خطر توقف تولید مواجه کند.
در میان شرکتهای پتروشیمی بورسی، شرکت روغن پایه آرامکو عربستان، معروف به «لوبریف» (Luberef)، بیشترین آسیب را متحمل شد. این شرکت پس از حمله پهپادی هفته گذشته که به هشت نقطه از طولانیترین خط لوله نفت عربستان آسیب وارد کرد، با فشار سنگین فروش در بازار سهام مواجه شد.
سهام لوبریف روز یکشنبه ۱۰ درصد افت کرد؛ کاهشی که برابر با سقف مجاز نوسان روزانه این سهم است. سهام شرکت پتروشیمی ینبوع (Yansab) نیز ۵ درصد و سهام شرکت پالایش و پتروشیمی رابیغ (Petro Rabigh) حدود ۴ درصد کاهش یافت. البته سهام پترو رابیغ در معاملات روز دوشنبه بخشی از این افت را جبران کرد.
یوسف حسینی، مدیر تحقیقات سهام شیمیایی در شرکت EFG Hermes در قاهره، کاهش ارزش سهام این شرکتها را نشانه نگرانی سرمایهگذاران از احتمال کاهش تولید دانست.
او گفت نگرانی اصلی این است که در صورت ادامه توقف خط لوله و تأخیر در تعمیر آن، پالایشگاههای واقع در ساحل غربی عربستان ناچار به کاهش فعالیت یا حتی توقف تولید شوند.
خط لوله شرق–غرب؛ مسیر حیاتی ساحل غربی
شرکتهای پتروشیمی مستقر در ساحل غربی عربستان طی هفتههای اخیر در مقایسه با سایر فعالان این صنعت عملکرد مقاومتری داشتهاند. یکی از دلایل این تابآوری، دسترسی آنها به دریای سرخ و امکان صادرات بدون عبور از تنگه هرمز بوده است؛ مسیری که از زمان تشدید تنشها در منطقه و اختلال در تردد از این آبراه، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان محسوب میشود و بخش قابل توجهی از نفت و گاز مورد معامله در بازارهای جهانی از این مسیر عبور میکند. اختلال در این آبراه موجب افزایش قیمتهای جهانی انرژی شده و شرکتهای ساحل غربی عربستان نیز تا حدی توانستهاند از این افزایش قیمتها منتفع شوند.
اما اکنون اختلال در مسیر دیگری، یعنی خط لوله شرق–غرب، این مزیت را با تهدید تازهای روبهرو کرده است.
فشار حوثیها بر مسیر دریای سرخ
همزمان، شرکتهای کشتیرانی سعودی در دریای سرخ نیز با تهدید حوثیهای یمن مواجه هستند. بر اساس دادههای شرکت Kpler، کشتیهای سعودی تقریباً صادرات خود از دریای سرخ از طریق خروجی جنوبی آن را متوقف کردهاند.
در نتیجه، کشتیهایی که محمولههای خود را به بازارهای شرق آسیا منتقل میکنند، ناچار به استفاده از مسیرهای طولانیتر شدهاند؛ مسیری که از کانال سوئز عبور کرده و پس از دور زدن قاره آفریقا ادامه پیدا میکند و میتواند حدود ۳۰ روز به زمان سفر دریایی اضافه کند.
این تغییر مسیر نهتنها هزینه حملونقل را افزایش میدهد، بلکه فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین محصولات نفتی و پتروشیمی عربستان وارد میکند.
ابهام درباره زمان بازگشت خط لوله
با وجود اهمیت خط لوله شرق–غرب برای انتقال نفت به پالایشگاهها و پایانههای ساحل غربی، هنوز زمان دقیق بازگشت آن به مدار مشخص نیست. وزارت انرژی عربستان و شرکت دولتی آرامکو، مالک این خط لوله، تاکنون اعلام نکردهاند که تعمیرات چه مدت زمان خواهد برد.
با این حال، به گفته حسینی، شرکتهای پتروشیمی اعلام کردهاند که برای ادامه فعالیت خود تنها «چند روز موجودی» در اختیار دارند.
اگر تعمیر خط لوله در این بازه زمانی انجام نشود، نگرانی بازار از کاهش تولید میتواند به یک اختلال واقعی در فعالیت پالایشگاهها و صنایع پتروشیمی ساحل غربی عربستان تبدیل شود؛ موضوعی که علاوه بر بازار سهام، میتواند بر عرضه محصولات پالایشی و پتروشیمی در منطقه نیز اثر بگذارد.
