به گزارش “راهبرد انرژی“، اختلالات ژئوپلیتیک و جنگهای خاورمیانه، چشمانداز رتبهبندی شرکتهای بزرگ نفت و گاز جهان را با ابهام روبهرو کرده است. تازهترین گزارش مؤسسه Energy Intelligence از رتبهبندی ۱۰۰ شرکت برتر نفتی جهان در رنکینگ سال ۲۰۲۷ نشان میدهد که شرکتهای بزرگ نفتی، پیش از تشدید تنشهای اخیر در خاورمیانه، همچنان بر توسعه فعالیتهای سنتی و متنوعسازی راهبردهای رشد متمرکز بودهاند. این رتبهبندی تصویری از وضعیت صنعت نفت و گاز پیش از ورود به مرحله جدیدی از اختلالات و تنشهای منطقهای ارائه میدهد.
اختلال در فعالیتهای صنعت نفت و گاز بهتدریج به یکی از ویژگیهای پایدار این صنعت تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تحولات خاورمیانه و روسیه میتواند معادلات تولید، عرضه و جایگاه شرکتهای بزرگ نفتی را در رتبهبندیهای آینده تغییر دهد.
رتبهبندی ۱۰۰ شرکت برتر Energy Intelligence حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد فعالیتهای جهانی صنعت نفت و گاز را پوشش میدهد. شرکتها در این ارزیابی سالانه بر اساس شش شاخص عملیاتی شامل ذخایر نفت و گاز، تولید نفت و گاز، فروش فرآوردههای نفتی و ظرفیت پالایش (تقطیر) رتبهبندی میشوند.
مبنای محاسبه رتبهها، عملکرد شرکتها در سال مالی گذشته است تا اطلاعات شرکتهایی که نتایج خود را در ماههای پایانی سال منتشر میکنند نیز در ارزیابی لحاظ شود.
مهمترین یافتههای رتبهبندی ۲۰۲۷
– تداوم صدرنشینی آرامکو و حفظ جایگاه دوم شرکت ملی نفت ایران: آرامکوی سعودی، شرکت ملی نفت ایران (NIOC)، شرکت ملی نفت چین (CNPC) و اگزانموبیل بهترتیب رتبههای اول تا چهارم را حفظ کردهاند. با اینحال، تحولات خلیج فارس و روسیه میتواند بر عملکرد عملیاتی و جایگاه آتی این شرکتها تأثیر بگذارد.
– حضور هشت شرکت ملی نفت در میان ۱۰ شرکت برتر: ترکیب ۱۰ شرکت نخست بار دیگر تغییر کرده و از دو شرکت بزرگ بینالمللی نفتی و هشت شرکت ملی نفت تشکیل شده است. با وجود ثبات نسبی جایگاه شرکتهای صدرنشین، ادامه جنگها و تنشهای منطقهای میتواند این آرایش را در دورههای بعدی دستخوش تغییر کند.
– تحت فشار قرار گرفتن شرکتهای ملی نفت کشورهای منطقه خلیج فارس: چهار شرکت ملی نفت منطقه در میان ۱۰ شرکت برتر قرار دارند و تحولات نظامی و اختلالات عملیاتی، موقعیت آنها را با چالش مواجه کرده است. اختلال در تولید نفت و گاز ایران میتواند جایگاه دوم شرکت ملی نفت ایران را تهدید کند. همچنین تحولات عراق، قطر و کویت بر عملکرد و رتبه آینده شرکتهای ملی نفت این کشورها اثرگذار خواهد بود. شرکتهای بینالمللی فعال در این کشورها نیز از پیامدهای این شرایط مصون نخواهند ماند.
– سهم قابل توجه شرکتهای مستقل آمریکای شمالی: ۳۰ شرکت از فهرست ۱۰۰ شرکت برتر، شرکتهای مستقل فعال در آمریکا و کانادا هستند که حدود ۱۴ درصد تولید جهانی نفت و گاز را در اختیار دارند. ورود بازیگران جدید حوزه نفت شیل میتواند نشانهای از کاهش سرعت روند ادغام و تمرکز در این بخش از صنعت باشد.
– ورود یک شرکت جدید از صنعت نفت شیل آمریکا: شرکت Diversified Energy که راهبرد توسعه فعالیت خود را بر خرید و مدیریت داراییهای قدیمی نفت و گاز متمرکز کرده، تنها شرکت جدید نفت شیل آمریکای شمالی در این دوره است که با رتبه ۸۲ وارد فهرست ۱۰۰ شرکت برتر شده است. کاهش تعداد شرکتهای نفت شیل در آستانه ورود به این فهرست طی سالهای اخیر، از افزایش فاصله میان بازیگران بزرگ و شرکتهای کوچکتر این صنعت حکایت دارد؛ شرکتهایی که برخی از آنها ممکن است در مالکیت خصوصی باشند.
– خروج سه شرکت از فهرست در پی معاملات سال ۲۰۲۶: شرکتهای Coterra Energy، ARC Resources و Civitas Resources پس از نهاییشدن معاملات مربوط به آنها در سال ۲۰۲۶، از رتبهبندی خارج خواهند شد. در مقابل، Magnolia Oil & Gas از جمله شرکتهای آمریکای شمالی است که احتمال ورود آن به دوره بعدی رتبهبندی مورد توجه قرار دارد.
نکته مهمی که در این گزارش وجود دارد اینست که رتبهبندیها بیانگر راهبردهای رشد و تنوعبخشی پیش از درگیریهای خاورمیانه است. جایگاه دوم شرکت ملی نفت ایران ، بر اساس شاخصهای عملیاتی و دادههای سال مبنای رتبهبندی است و نباید آن را لزوماً بازتابدهنده وضعیت تولید و صادرات در زمان انتشار گزارش تلقی کرد. همچنین تهدید احتمالی این جایگاه در پی اختلالات جنگی، ناظر بر رتبهبندیهای آینده است، نه تغییر قطعی رتبه فعلی.