به گزارش “راهبرد انرژی“، ایران باید خود را برای شرایطی آماده کند که در آن درآمدهای نفتی به صفر برسد. شرکت کپلر (Kpler) هشدار داده است که جریان درآمدی حاصل از صادرات نفت خام ایران ممکن است تا اواسط ماه آینده به‌شدت کاهش یابد و حتی متوقف شود.
این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که پس از تصمیم «مقامات بالاتر» در ایران در ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵ و حمله به سه نفتکش در تنگه هرمز، دولت دونالد ترامپ با استناد به این رویدادها از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، با هدف توقف مخاصمه آمریکا علیه ایران، خارج شد. باراک اوباما، رییس‌جمهور پیشین آمریکا، پیش‌تر گفته بود این تفاهم‌نامه در مقایسه با برجام منافع بیشتری برای ایران داشت.
در پی این تحولات، محاصره دریایی ایران گسترش یافت و صادرات نفت کشور با محدودیت‌های جدی مواجه شد؛ موضوعی که به کاهش تولید نفت خام نیز انجامید. این شرایط در حالی ادامه دارد که تورم و کاهش ارزش ریال در برابر دلار آمریکا، فشار اقتصادی بر خانوارهای ایرانی را افزایش داده است.
تصمیمات سخت؛ هزینه‌های تداوم جنگ
نظام جمهوری اسلامی در شرایط کنونی با تصمیمات دشواری درباره هزینه‌های ادامه جنگ روبه‌رو است.
در همین زمینه، حجت‌الاسلام حسین طائب فاش کرده است که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نماینده‌ای را با پیامی از سوی آمریکایی‌ها به تهران فرستاده بود تا پاسخ رهبر انقلاب را دریافت کند. به گفته طائب، طرف روسی پیشنهاد کرده بود نماینده‌اش در تهران بماند تا پاسخ را به مسکو منتقل کند، اما رهبر انقلاب اعلام کرده بودند که پاسخ را نه مستقیماً به آمریکایی‌ها، بلکه از طریق روسیه خواهند داد.
بر اساس این روایت، سردار محسن رضایی به مسکو سفر کرد و پاسخ رهبر انقلاب را به طرف روسی رساند. طائب همچنین با اشاره به اینکه عجله‌ای برای پاسخ وجود نداشت، دلیل این رویکرد را تعیین‌کنندگی جنگ ۴۰ روزه برای انتخابات اسرائیل و آمریکا عنوان کرده است.
طرف اصلی مذاکرات با ایران چه کسی است؟
دونالد ترامپ پیش‌تر مدعی شده بود که نمی‌داند در ایران باید با چه کسی مذاکره کند. در همین چارچوب، پس از کم‌رنگ شدن نقش سردار قالیباف در مذاکرات و پررنگ‌تر شدن نقش سردار محسن رضایی، جی.دی. ونس نیز برای محسن رضایی نامه نوشت.
با اینحال، برای ترامپ این موضوع مطرح شده بود که دولت مسعود پزشکیان در ساختار تصمیم‌گیری ایران، قدرت نهایی را در اختیار ندارد. تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز که از سوی رئیس‌جمهور ایران، پس از تصویب شورای عالی امنیت ملی و تأیید رهبری نظام، امضا شده بود، در ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵ با اقداماتی از سوی افرادی که در روایت‌های رسمی از آنها با عنوان «مقامات بالاتر» یاد شده، ناکام ماند.
در همین حال، ورود فعال‌تر حجت‌الاسلام حسین طائب به موضوعات کلان سیاسی، دفاعی، اقتصادی و اجتماعی ایران، پس از چند سال سکوت از زمان برکناری وی از ریاست سازمان اطلاعات سپاه توسط رهبر شهید، پرسش‌هایی را درباره نقش و جایگاه جدید او مطرح کرده است.
این تحولات این پرسش را پیش روی دولت‌های روسیه و آمریکا و سایر کشورها قرار می‌دهد که افشای موضوع نامه محرمانه پوتین به رهبر ایران از سوی حسین طائب با چه هدفی صورت گرفته و چه پیامی دربردارد؟
آیا منظور او تأکید بر ادامه جنگ است؟ آیا سردار محسن رضایی نیز اختیار نهایی در این زمینه را ندارد؟ یا اینکه حسین طائب، که از او به‌عنوان یکی از مخالفان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نام برده شده، از این پس به یکی از طرف‌های اصلی مذاکرات تبدیل خواهد شد؟
تغییر رویکرد واشنگتن؛ فشار نظامی و اقتصادی
در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد موافقان شکست تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و حمایت از اسرائیل، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، پیت هگست، وزیر جنگ، و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، دونالد ترامپ را به کنار گذاشتن جی.دی. ونس و فاصله گرفتن از تلاش‌های دیپلماتیک متقاعد کرده‌اند.
بر این اساس، به جای پیگیری مسیر مذاکرات، حملات نظامی مقطعی به برخی اهداف در ایران و تشدید فشارهای اقتصادی علیه مردم ایران در دستور کار قرار گرفته است. در نتیجه، چشم‌انداز برخوردهای میدانی و ادامه درگیری‌ها پررنگ‌تر و تلاش‌های دیپلماتیک کم‌رنگ‌تر شده است.
هشدار کپلر درباره توقف جریان درآمدهای نفتی ایران
وب‌سایت اویل‌پرایس (OilPrice) روز ۲۳ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ فعلاً تصمیم گرفته است محاصره دریایی ایران را بدون انجام حملات جدید حفظ کند. ترامپ روز ۱۹ آبان‌ماه نیز گفته بود: «ما نیازی به توافق با ایران نداریم.» هم‌زمان، جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، از روند مذاکرات با ایران کنار گذاشته شد.
در همین حال، یکی از مقامات ارشد بودجه در ایران به دولت توصیه کرده است خود را برای تدوین بودجه‌ای با درآمد نفتی صفر آماده کند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی است ایران از سوم شهریورماه ۱۴۰۵ تاکنون هیچ محموله نفت خامی را در خلیج فارس بارگیری نکرده است.
از سوی دیگر، حدود ۹۰ میلیون بشکه نفت ذخیره‌شده در نفتکش‌ها در خارج از محدوده محاصره دریایی آمریکا، که ایران پس از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد صادر کرده بود، تا اواخر شهریورماه و مهرماه به فروش رسیده و این ذخایر نیز به پایان رسیده است.
با توجه به اینکه خریداران چینی معمولاً یک تا دو ماه پس از تحویل محموله‌های نفتی، بهای آن را پرداخت می‌کنند، شرکت کپلر پیش‌بینی کرده است که جریان درآمدی حاصل از صادرات نفت ایران از حدود یک ماه آینده به‌شدت کاهش یابد و حتی به‌طور کامل متوقف شود.
این هشدار، ضرورت توجه دولت ایران به پیامدهای تداوم محدودیت‌های صادرات نفت و احتمال صفر شدن درآمدهای نفتی در تدوین بودجه را بیش از پیش مطرح می‌کند.
