به گزارش “راهبرد انرژی“، بخش جهانی انرژی در سال ۲۰۲۶ در نقطه عطفی قرار دارد. رشد تقاضای برق با شتاب بیشتری ادامه دارد که ناشی از فشار بر الکتریکی شدن در تمام بخشها و تقاضای رو به رشد از مراکز داده و حمل و نقل است. در عین حال، رشد ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر به دلیل موانع قانونی و اشباع در برخی بازارها کند شده است، به گونه ای که تأمین مالی پروژههای جدید را چالشبرانگیزتر میکند. با اینحال، این منابع تجدیدپذیر، زمانی که با هم ترکیب شوند، بزرگترین منبع تأمین برق در سطح جهان خواهند شد. علاوه بر این، ظرفیت ذخیرهسازی رو به رشد و علاقه تازه به انرژی هستهای فرصتهای جدیدی در بخشی ایجاد میکند که پیشبینی میشود در آینده چشمانداز انرژی را تحت سلطه خود درآورد. در این یادداشت، پنج نکتهای که باید در سال ۲۰۲۶ در بخش جهانی انرژی مورد توجه قرار گیرد، بررسی شدهاست.
1-کند شدن رشد ظرفیت تولید انرژیهای تجدیدپذیر
پیشبینی میشود رشد ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر برای اولین بار از زمان رونق فناوری در اوایل دهه ۲۰۰۰ کاهش یابد. رشد ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر سال گذشته با راهاندازی ۷۰۳ گیگاوات (GW) به رکورد جدیدی رسید. این امر عمدتاً به دلیل راهاندازی ظرفیت جدید فتوولتائیک خورشیدی (PV) در چین در نیمه اول سال بود. برآورد میشود که این کشور در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۳۰۰ گیگاوات ظرفیت خورشیدی راهاندازی کرده باشد که بیش از نیمی از ظرفیت خورشیدی نصب شده در سطح جهان را تشکیل میدهد. توسعهدهندگان محلی مشتاق بودند پروژههای خود را قبل از اجرای تغییر در سیاست قیمتگذاری برق چین برای انرژیهای تجدیدپذیر در اول ژوئن عملیاتی کنند.
پیشبینی میشود تغییرات سیاستی تأثیرات جانبی در سال ۲۰۲۶ داشتهباشد زیرا بر اساس پیشبینیها پروژههای کمتری در چین وارد مرحله عملیاتی میشوند که بر ظرفیت جهانی تأثیر میگذارد. در سال ۲۰۲۶، پیشبینی میشود این کشور ۲۳۵ گیگاوات فتوولتائیک خورشیدی و ۹۸ گیگاوات ظرفیت بادی راهاندازی کند. این امر ظرفیت افزوده تولید برق انرژیهای تجدیدپذیر جهانی را از ۷۰۳ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به ۶۵۰ گیگاوات در سال ۲۰۲۶ کاهش میدهد.
۲- انرژیهای تجدیدپذیر به طور ترکیبی از زغالسنگ پیشی خواهند گرفت و بزرگترین منبع تأمین برق خواهند شد
با وجود کاهش سرعت ظرفیت نصب شده جهانی، تولید انرژیهای تجدیدپذیر به رشد سریع خود ادامه خواهد داد. تولید از منابع آبی، فتوولتائیک خورشیدی، بادی، زمینگرمایی و سایر منابع تجدیدپذیر از ۲۸۸۶ تراواتساعت (TWh) در سال ۲۰۰۰ به نزدیک به ۱۰۷۴۲ تراواتساعت در سال ۲۰۲۵ رسیده است. بیشتر رشد از ظرفیت جدید فتوولتائیک خورشیدی و بادی حاصل شده است.
در سال ۲۰۲۶، پیشبینی میشود تولید از منابع تجدیدپذیر به ۱۱۹۰۰ تراواتساعت برسد و از زغالسنگ به عنوان بزرگترین منبع تولید پیشی بگیرد. برای دههها، برق زغالسنگ بزرگترین منبع تولید بوده و تقریباً ۴۰ درصد از ترکیب انرژی در سال ۲۰۰۰ را تشکیل میداده است. با توجه به اینکه عملاً تمام تقاضای جدید با منابع تجدیدپذیر تأمین میشود، تولید زغالسنگ به ثبات رسیده است که نشانهای مهم در تولید برق محسوب میشود.
3-ظرفیت باتری به صورت تصاعدی رشد میکند
با قرار گرفتن منابع تجدیدپذیر در مرکز توجه، ذخیرهسازی انرژی به امری ضروری تبدیل شده و میتواند به غلبه بر برخی از چالشهای تولید برق از منابع متنوع کمک کند. سال آینده شاهد گسترش استفاده از فناوریهای ذخیرهسازی، به ویژه باتریها خواهیم بود. ظرفیت سیستمهای ذخیرهسازی انرژی باتری (BESS) در سال ۲۰۲۵ به میزان ۹۹ گیگاوات افزایش یافته و به ظرفیت عملیاتی کل ۲۴۱ گیگاوات رسیده است. پیشبینی میشود رشد امسال حتی بیشتر باشد و به ۱۲۲ گیگاوات برسد که ظرفیت عملیاتی را در سال ۲۰۲۶ به ۳۶۳ گیگاوات میرساند که بیانگر رشد ۵۰ درصدی است. این رشد سریع ناشی از کاهش مداوم هزینههای BESS است. هزینههای کلید در دست (turnkey) سیستمهای لیتیوم-یون چهار ساعته در مقیاس نیروگاه از بیش از ۳۰۰ دلار به ازای هر کیلووات ساعت (kWh) چند سال پیش به سطح ۲۰۰ دلار به ازای هر کیلووات ساعت در اروپا و حتی به ۱۵۰ دلار به ازای هر کیلووات ساعت در چین کاهش یافته است.
4-احیای دوباره انرژی هستهای
انرژی هستهای در سال ۲۰۲۶ شاهد احیایی دوباره است که ناشی از نگرانیها درباره امنیت انرژی، کاهش کربن و محدودیتهای منابع تجدیدپذیر و ذخیرهسازی به تنهایی است. انرژی هستهای امسال نزدیک به ۱۴ گیگاوات ظرفیت تولید جدید اضافه خواهد کرد که بزرگترین افزایش خالص از این فناوری در تقریباً ۳۰ سال گذشته است. بیشتر این ظرفیت در چین راهاندازی خواهد شد، اما کشورهایی مانند هند، بنگلادش، ترکیه و کره جنوبی نیز به این رشد کمک خواهند کرد.
علاوه بر این، ایالات متحده ممکن است شاهد اولین راهاندازی مجدد یک نیروگاه هستهای با بازگشت نیروگاه Palisades با ظرفیت ۸۰۰ مگاوات (MW) باشد. اگر موفقیتآمیز باشد، پالیسیدز اولین نیروگاه هستهای ایالات متحده خواهد بود که پس از تعطیلی و بازنشستگی مجدداً راهاندازی میشود. این همچنین میتواند آغاز روندی باشد که در آن راکتورهای بیشتری در نیمکره غربی تمدید عمر دریافت کنند، زیرا این امر اقتصادیتر از ساخت پروژههای جدید است.
راکتورهای کوچک مدولار (SMR) نیز با سرمایهگذاریهای بزرگ و قراردادهای خرید برق (PPA) که در سال ۲۰۲۵ امضا شدهاند، به سرعت در حال ساخت هستند. حتی زمانی که برخی پروژهها در حال پیشرفت هستند، هنوز بعید است که در سال ۲۰۲۶ تصمیم نهایی سرمایهگذاری (FID) برای یک پروژه جدید SMR گرفته شود.
۵-تسریع رشد تقاضای برق از جانب بخشهای تجاری و حملونقل
رشد تقاضای جهانی برق در سال ۲۰۲۶ از سال گذشته فراتر خواهد رفت، زیرا مصرف از بخشهای تجاری و حملونقل در بازارهای بالغ به سرعت افزایش مییابد و رشد تقاضای صنعتی در بازارهای نوظهور همچنان قوی باقی میماند. آخرین ارقام نشان میدهد که تقاضای جهانی برق حدود ۲۹,۳۰۰ تراواتساعت بوده است که نمایانگر نرخ رشد سالانه ۳.۶ درصد است. شرکت Rystad Energy پیشبینی میکند که تقاضای جهانی در سال ۲۰۲۶ به نزدیک ۳۰,۴۰۰ تراواتساعت برسد و ۱,۱۰۰ تراواتساعت تقاضای جدید اضافه شود. انتظار میرود بخش صنعتی بیشترین رشد را داشته باشد و حدود ۴۷۰ تراواتساعت به دلیل افزایش فعالیتهای صنعتی در آسیا اضافه کند. با اینحال، بخش تجاری که عمدتاً توسط مراکز داده هدایت میشود و بخش حملونقل بیشترین رشد نسبی را خواهند داشت.
پیشبینی میشود تقاضای برق از بخش تجاری در سال ۲۰۲۶ به بیش از ۶,۹۰۰ تراواتساعت برسد که نمایانگر رشد سالانه ۵.۱ درصدی یا ۳۳۷ تراواتساعت است که یک سوم تقاضای افزوده شده از مراکز داده جدیدی که در سراسر جهان راهاندازی میشوند، خواهد بود. تنها در ایالات متحده، تقاضا از مراکز داده از ۲۷۰ تراواتساعت در سال ۲۰۲۵ به ۳۴۳ تراواتساعت در سال ۲۰۲۶ افزایش خواهد یافت.
در نهایت، پیشبینی میشود تقاضا از بخش حملونقل به ۶۶۵ تراواتساعت برسد. حتی اگر این مقدار نسبت به کل مصرف برق هنوز کم باشد، این بخش با رشد سالانه ۱۰.۸درصد از سایر بخشها پیشی خواهد گرفت.
سال ۲۰۲۶ قرار است سالی تحولآفرین برای بخش انرژی باشد. کند شدن روند راهاندازی ظرفیتهای تجدیدپذیر نشاندهنده بلوغ صنعت است، در حالیکه دستاورد تاریخی پیشی گرفتن انرژیهای تجدیدپذیر از زغالسنگ در تولید برق، فصل جدیدی در گذار انرژی را رقم میزند. رشد سریع ذخیرهسازی انرژی و علاقه تازه به انرژی هستهای، نشاندهنده تلاش این بخش برای اطمینانپذیری و کاهش کربن است. در همین حال، افزایش بیوقفه تقاضای برق – که توسط مراکز داده و حملونقل تغذیه میشود – نیاز به نوآوری و سرمایهگذاری مستمر در تولید برق و زیرساختهای حملونقل را برجسته میکند.
