به گزارش “راهبرد انرژی“، شتاب توسعه هوش مصنوعی و افزایش تقاضا برای برق پایدار، آمریکا را با چالش تازه‌ای روبه‌رو کرده است؛ کشوری که با وجود تلاش برای احیای صنعت هسته‌ای، همچنان برای تأمین بخش عمده مواد اولیه و سوخت نیروگاه‌های خود به منابع خارجی وابسته است.
هوش مصنوعی؛ محرک تازه احیای انرژی هسته‌ای
گسترش سریع صنعت هوش مصنوعی در آمریکا، تقاضا برای برق پایدار و بدون وقفه را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است. شرکت‌های بزرگ فناوری و فعالان این صنعت، از جمله ایلان ماسک و دیگر سرمایه‌گذاران حوزه هوش مصنوعی، به دنبال دسترسی به منابع مطمئن انرژی هستند؛ موضوعی که بار دیگر انرژی هسته‌ای را به یکی از گزینه‌های اصلی تأمین برق در آمریکا تبدیل کرده است.
با این حال، احیای صنعت هسته‌ای آمریکا با مانعی جدی روبه‌روست: تأمین سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها. مسئله‌ای که نشان می‌دهد توسعه ظرفیت تولید برق، بدون ایجاد زنجیره تأمین مطمئن سوخت هسته‌ای، نمی‌تواند امنیت انرژی این کشور را تضمین کند.
وابستگی ۹۳ درصدی آمریکا به منابع خارجی
بر اساس گزارش اویل‌پرایس، حدود ۹۳ درصد اورانیوم تحویلی به راکتورهای هسته‌ای آمریکا از منابع خارجی تأمین می‌شود. این وابستگی در شرایطی ادامه دارد که واشنگتن برای توسعه ظرفیت غنی‌سازی و افزایش تولید داخلی سوخت هسته‌ای سرمایه‌گذاری می‌کند.
یکی از چالش‌های اساسی، محدود بودن ظرفیت جهانی فرآوری و غنی‌سازی اورانیوم است. در حال حاضر، تنها پنج تأسیسات در جهان از ظرفیت تبدیل اورانیوم در مقیاس صنعتی برخوردارند.
بر اساس برآوردهای منتشرشده در نشریه نشنال اینترست، ناوگان نیروگاه‌های هسته‌ای غرب سالانه به حدود ۴۴ هزار تن خوراک اورانیوم نیاز دارد؛ در حالی که ظرفیت فرآوری در زنجیره تأمین غربی حدود ۳۴ هزار تن برآورد می‌شود. این فاصله، وابستگی به تأمین‌کنندگان خارج از بلوک غرب را تشدید کرده است.
روسیه؛ بازیگر تعیین‌کننده در بازار جهانی غنی‌سازی
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های آمریکا و متحدان غربی، سهم بالای روسیه در بازار جهانی غنی‌سازی اورانیوم است. این کشور همچنان نزدیک به نیمی از ظرفیت جهانی غنی‌سازی را در اختیار دارد و از جایگاه مهمی در زنجیره تأمین سوخت هسته‌ای برخوردار است.
در چنین شرایطی، قطع یا محدود شدن صادرات روسیه می‌تواند تأمین سوخت نیروگاه‌های غربی را با اختلال جدی مواجه کند.
نشنال اینترست در گزارشی هشدار داده است که غرب برای تأمین نیازهای خود به ظرفیت فرآوری بیشتری از آنچه در اختیار دارد، نیازمند است. حتی در صورت اختلال در عرضه روسیه، جایگزین کردن منابع تأمین سوخت ممکن است وابستگی به تأسیسات چینی را افزایش دهد؛ موضوعی که از منظر امنیت ملی آمریکا و رقابت راهبردی واشنگتن و پکن اهمیت ویژه‌ای دارد.
تلاش آمریکا برای بازسازی زنجیره داخلی سوخت هسته‌ای
دولت آمریکا در سال‌های اخیر برنامه‌هایی را برای احیای ظرفیت داخلی تولید و غنی‌سازی اورانیوم دنبال کرده است.
در همین راستا، تأسیسات ملی غنی‌سازی اورانیوم (National Enrichment Facility) در ایالت نیومکزیکو، متعلق به شرکت اورنکو، اعلام کرده است که برنامه توسعه آن زودتر از زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده و مطابق با بودجه در حال اجراست.
این مجموعه در حال حاضر حدود یک‌سوم تقاضای غنی‌سازی اورانیوم آمریکا را پوشش می‌دهد. همچنین برنامه‌هایی برای افزایش بیش از ۵۰ درصدی ظرفیت تولید آن در دست اجراست تا ظرفیت غنی‌سازی به حدود ۷ میلیون واحد کار جداسازی (SWU) برسد.
این توسعه می‌تواند بخشی از وابستگی آمریکا به ظرفیت غنی‌سازی خارجی را کاهش دهد، اما به‌تنهایی برای دستیابی به استقلال کامل در زنجیره تأمین سوخت هسته‌ای کافی نیست.
فرسودگی زیرساخت‌ها و رقابت برای آینده انرژی
آمریکا در گذشته از پیشگامان صنعت تولید برق هسته‌ای در جهان بود، اما دهه‌ها کمبود سرمایه‌گذاری و نبود حمایت سیاستی پایدار، توسعه این صنعت را با کندی مواجه کرده است.
این کشور طی یک دهه گذشته تنها یک نیروگاه هسته‌ای جدید به ناوگان خود افزوده است؛ در حالی که شماری از نیروگاه‌های موجود نیز به سن بازنشستگی نزدیک شده‌اند.
اکنون دولت دونالد ترامپ با رویکردی جدی‌تر به دنبال احیای صنعت هسته‌ای و افزایش ظرفیت تولید برق این کشور است. با این حال، توسعه نیروگاه‌ها و حتی ساخت راکتورهای پیشرفته، بدون دسترسی پایدار به اورانیوم و ظرفیت کافی برای تبدیل و غنی‌سازی آن، با محدودیت مواجه خواهد شد.
امنیت سوخت هسته‌ای؛ حلقه مفقوده امنیت انرژی غرب
رقابت جهانی برای توسعه هوش مصنوعی، افزایش تقاضا برای برق و نوسانات بازار نفت و گاز در پی تحولات ژئوپلیتیک، اهمیت انرژی هسته‌ای را دوچندان کرده است.
در این میان، محدودیت منابع اورانیوم، تمرکز ظرفیت غنی‌سازی در تعداد محدودی از کشورها و افزایش هزینه‌های زنجیره تأمین، به تهدیدی جدی برای برنامه‌های هسته‌ای غرب تبدیل شده است.
مسئله اصلی آمریکا دیگر صرفاً ساخت نیروگاه‌های جدید یا افزایش ظرفیت تولید برق نیست؛ بلکه ایجاد زنجیره‌ای مستقل، پایدار و ایمن برای تأمین اورانیوم، فرآوری و غنی‌سازی آن و تولید سوخت مورد نیاز راکتورهاست.
واقعیت این است که در رقابت جهانی هوش مصنوعی، برنده فقط کشوری نخواهد بود که پیشرفته‌ترین تراشه‌ها و بزرگ‌ترین مراکز داده را در اختیار دارد؛ بلکه کشوری موفق‌تر خواهد بود که بتواند برق مورد نیاز این فناوری را به‌صورت پایدار، اقتصادی و مستقل تأمین کند.
