به گزارش “راهبرد انرژی“،حمیدرضا صالحی، رئیس هیئتمدیره فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران، در نشست فصلی «اقتصاد و حکمرانی انرژی» با تأکید بر اینکه مسئله اصلی انرژی در ایران بیش از آنکه کمبود تولید باشد، به اقتصاد و حکمرانی این حوزه بازمیگردد، گفت: ایران با وجود برخورداری از منابع گسترده نفت و گاز و سابقه طولانی در صنعت برق، امروز با کمبود سرمایهگذاری و چالشهای جدی در تأمین انرژی مواجه است.
وی افزود: سالهاست با نگاهی صرفاً مهندسی به انرژی نگاه کردهایم؛ به این معنا که هرگاه مصرف افزایش یافته، راهکار را در احداث نیروگاه جدید و هرگاه با کمبود گاز مواجه شدهایم، افزایش تولید را دنبال کردهایم، در حالی که افزایش تولید ضروری است، اما بهتنهایی کافی نیست.
صالحی با بیان اینکه انرژی صرفاً یک کالای فنی نیست، اظهار کرد: انرژی یک کالای اقتصادی و از ارکان امنیت ملی است و هر تصمیمی در این حوزه بهصورت مستقیم بر تولید، سرمایهگذاری، تورم، اشتغال و رفاه مردم اثر میگذارد.
اصلاح اقتصاد انرژی؛ بدون گرانسازی ناگهانی
رئیس هیئتمدیره فدراسیون صادرات انرژی، قیمتگذاری دستوری را یکی از چالشهای ساختاری اقتصاد انرژی دانست و گفت: فاصله میان قیمت انرژی، هزینه واقعی تأمین و ارزش اقتصادی آن، هم به افزایش مصرف دامن زده و هم جذابیت سرمایهگذاری را کاهش داده است.
وی تأکید کرد: اصلاح اقتصاد انرژی به معنای گران کردن ناگهانی انرژی برای مردم نیست، بلکه باید این اصلاحات بهصورت تدریجی و هدفمند و همراه با حمایت از اقشار آسیبپذیر انجام شود تا رفتار مصرفی جامعه به سمت بهرهوری حرکت کند.
بهینهسازی مصرف باید به یک بازار اقتصادی تبدیل شود
صالحی با تأکید بر اینکه ناترازی انرژی تنها با افزایش تولید قابل حل نیست، گفت: مصرف بهینهتر، حکمرانی کارآمدتر و سرمایهگذاری مؤثرتر، سه محور اساسی برای مدیریت ناترازی انرژی هستند.
وی افزود: بهینهسازی مصرف نباید صرفاً به معنای صرفهجویی تلقی شود، بلکه باید به یک صنعت و بازار اقتصادی سودآور تبدیل شود. برای نمونه، اصلاح الکتروپمپهای قدیمی در بخش کشاورزی میتواند با هزینهای بهمراتب کمتر از احداث نیروگاه جدید، ظرفیت قابلتوجهی از شبکه برق را آزاد کند.
صالحی ادامه داد: اگر مصرف برق یک چاه کشاورزی با موتور ۸۰ کیلوواتی از طریق اصلاح تجهیزات به ۵۰ کیلووات کاهش یابد، بدون احداث نیروگاه جدید، ۳۰ کیلووات ظرفیت آزاد خواهد شد. بنابراین، باید شرایطی ایجاد شود که سرمایهگذار به جای تمرکز صرف بر احداث نیروگاه، به سمت ارتقای تجهیزات مصرفکننده نیز هدایت شود.
سرمایه با دستور وارد صنعت انرژی نمیشود
رئیس هیئتمدیره فدراسیون صادرات انرژی، جذب سرمایه را یکی دیگر از چالشهای اساسی صنعت انرژی دانست و اظهار کرد: صنعت انرژی ایران به سرمایهگذاری گسترده نیاز دارد، اما سرمایهگذار پیش از سودآوری به دنبال ثبات و قابل پیشبینی بودن آینده است.
وی افزود: اگر سرمایهگذار نداند قیمت برق در آینده چگونه خواهد بود، پرداختها بهموقع انجام میشود یا خیر، قوانین سال آینده چه تغییری خواهد کرد و ریسکهای ارزی و اقتصادی چگونه مدیریت میشوند، طبیعی است که سرمایه خود را وارد این صنعت نکند.
صالحی تصریح کرد: یکی از مهمترین وظایف حکمرانی انرژی، کاهش ریسک سرمایهگذاری است؛ سرمایه را نمیتوان با دستور وارد کرد، بلکه باید با ایجاد اعتماد و امنیت اقتصادی آن را جذب کرد.
توسعه متوازن سبد انرژی ضروری است
وی با تأکید بر ضرورت توسعه متوازن سبد انرژی گفت: نباید مسئله انرژی را صرفاً به انتخاب میان نیروگاههای حرارتی و خورشیدی محدود کرد. انرژی خورشیدی فرصت مهمی برای ایران است، اما توسعه آن بدون توسعه شبکه، ذخیرهسازی و اصلاح بازار نمیتواند بهتنهایی مسئله ناترازی برق را حل کند.
صالحی افزود: کشور به ترکیبی از نیروگاههای حرارتی کارآمد، توسعه انرژیهای خورشیدی و بادی، ذخیرهسازی، توسعه شبکه و مدیریت هوشمند تعادل انرژی نیاز دارد.
بخش خصوصی باید شریک توسعه انرژی باشد
رئیس هیئتمدیره فدراسیون صادرات انرژی با تأکید بر ضرورت اصلاح حکمرانی انرژی و مشارکت واقعی بخش خصوصی اظهار کرد: باید میان سیاستگذاری، تنظیمگری و فعالیت اقتصادی تفکیک قائل شد. دولت باید سیاستگذار و ناظر قدرتمند باشد و بخش خصوصی نیز نباید صرفاً پیمانکار دولت تلقی شود، بلکه باید بهعنوان شریک توسعه انرژی کشور نقشآفرینی کند.
وی همچنین بر ضرورت حضور تشکلهای تخصصی در فرآیند تصمیمسازی تأکید کرد و گفت: تشکلهای تخصصی باید از ابتدای فرآیند سیاستگذاری در کنار دولت قرار گیرند، نه اینکه پس از اتخاذ تصمیمات صرفاً برای اظهار نظر یا تأیید دعوت شوند.
صالحی در جمعبندی سخنان خود گفت: ایران انرژی کم ندارد، بلکه با ناکارآمدی در اقتصاد و حکمرانی انرژی مواجه است. کشور به تولید بیشتر نیاز دارد، اما تولید بیشتر بهتنهایی کافی نیست؛ به سرمایهگذاری نیاز دارد، اما سرمایهگذاری بدون امنیت اقتصادی شکل نمیگیرد و به انرژیهای تجدیدپذیر نیازمند است، اما تجدیدپذیرها نیز بدون شبکه و بازار مناسب نمیتوانند تمام مسئله را حل کنند.
وی خاطرنشان کرد: انرژی ایران باید بر چهار پایه تولید بیشتر، مدیریت هوشمندتر، سرمایهگذاری گستردهتر و تبدیل بهینهسازی مصرف به یک بازار واقعی اقتصادی استوار باشد. اگر ناترازی انرژی را فقط با ساخت نیروگاه پاسخ دهیم، شاید بتوانیم امروز را مدیریت کنیم، اما با اصلاح اقتصاد و حکمرانی انرژی میتوانیم آینده انرژی کشور را بسازیم.
