به گزارش “راهبرد انرژی“،بعد از پیروز انقلاب اسلامی درسال 1357 دول اروپائی با طراحی دوره هائی تحت عنوان مهندسی انرژی و اقتصاد انرژی در دانشگاه ها به مهندسان اقتصاد و به اقتصاد دانان مهندسی انرژی را موضوع درس و تحقیقات برای کاهش وابستگی به انرژی های وارداتی کردند. اینگ بحران تنگه هرمز اروپا را به فکر برنامه ریزی تازه برای مقابله با شوک های کاهش عرضه و افزایش قیمت ها انداخته است. زیرا، اروپا به این نتیجه رسیده است که ذخیره انرژی، کلید جلوگیری از بحران انرژی بعدی دراروپا می باشد.
هیلی زارمبا درشبکه خبری نفتی اویل پرایس دات کام روز یک شنبه 27 تیرماه 1405 ( ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ میلادی) نوشت که وزرای انرژی اتحادیه اروپا قراردادی را برای سه برابر کردن ظرفیت ذخیرهسازی انرژی اتحادیه اروپا امضا کردند و هدف آن را رسیدن به ۲۰۰ گیگاوات تا سال 1409 ( ۲۰۳۰ میلادی) از پایه فعلی ۵۵ گیگاوات قرار دادند.
قیمت های منفی سال گذشته :
قیمتهای منفی برق سال گذشته به رکورد جدیدی رسید، زیرا مازاد انرژی خورشیدی و بادی بدون ذخیره کافی برای جذب آن، شبکهها را فرا گرفت. مقامات هشدار میدهند که بدون ذخیرهسازی بیشتر، اروپا همچنان به واردات گاز طبیعی از طریق خط لوله یا گاز طبیعی مایع LNG وابسته و در معرض مواجه با بحران انرژی دیگری قرار خواهد گرفت.
افزایش سهم انرژی های تجدید پذیر:
برخلاف سیاست های دولت دونالد ترامپ که خواهان کاهش نقش انرژی های تجدید پذیر درآمریکا و افزایش تسلط آمریکا بر منابع غنی انرژی های فسیلی ( نفت ، گاز ، زغال سنگ ) می باشد، اتحادیه اروپا سخت در تلاش است تا سهم انرژیهای تجدیدپذیر را در ترکیب سبد انرژی مصرفی اروپا افزایش دهد. کشورهای اتحادیه اروپا در تلاش بودهاند تا در اسرع وقت ظرفیت انرژی بادی و خورشیدی را در برابر شوکهای قیمت نفت و نوسانات زنجیره تأمین افزایش دهند و پیشرفت قابل توجهی در تأسیسات بومی انرژیهای تجدیدپذیر داشتهاند. با این حال، تمام این ظرفیت اضافی از افزایش زیرساختهای حمایتی مانند سیستمهای ذخیرهسازی انرژی پیشی گرفته است و منجر به هدر رفتن انرژی مازاد در ساعات اوج تولید و افزایش موارد قیمت منفی انرژی شده است که باعث آشفتگی در بازارهای منطقه و احتمالاً جلوگیری از سرمایهگذاریهای بسیار مورد نیاز در آینده شده است. ماه گذشته، وزرای انرژی اتحادیه اروپا با امضای توافقنامهای تاریخی برای سه برابر کردن ظرفیت ذخیرهسازی انرژی اتحادیه اروپا ، گامهایی برای حل این مشکل برداشتند. تخمین زده میشود که اتحادیه اروپا تا سال 1409( 2030 میلادی) به 200 گیگاوات ساعت (GW) ظرفیت ذخیرهسازی نیاز خواهد داشت. در حال حاضر، اتحادیه اروپا فقط 55 گیگاوات ظرفیت دارد. طبق توافق جدید، کشورهای عضو اتحادیه اروپا متعهد شدند که تا سال1407 ( ۲۰۲۸ میلادی) تقریباً ۳۰ تا ۳۵ گیگاوات ظرفیت جدید اضافه کنند. والبورگا همتسبرگر، مدیرعامل شرکت SolarPowerEurope، اخیراً در مصاحبه ای با شبکه خبری یورونیوز گفت: «برای اولین بار، اتحادیه اروپا یک جهتگیری سیاسی مشخص ایجاد کرده و ذخیرهسازی را از فناوری توانمندساز به اولویتی برای تحویل تبدیل کرده است.»
سومین بحران انرژی :
اتحادیه اروپا در حال حاضر سومین بحران انرژی خود را تنها در چهار سال اخیر تجربه میکند و راهحلهای بلندمدت مانند ذخیرهسازی انرژی برای اطمینان از عدم تکرار این گونه بحران ها بسیار مهم هستند. اکنون، اروپا نه تنها به دلیل جنگهای اوکراین – و آمریکا ، اسرائیل و متحدان شان علیه ایران با شوکهای قیمت نفت دست و پنجه نرم میکند، بلکه با موجهای گرمای شدید که باعث افزایش مصرف انرژی و همچنین دورنمای ظهور تقاضای بیشتر و جدید برای مصرف انرژی بدلیل توسعه مراکز داده هوش مصنوعی مشکل است که اتحادیه اروپا با آن دست و پنجه نرم میکند. تمام این تقاضای انرژی شبانهروزی به جریان تولید ثابتی از انرژی نیاز دارد و اروپا نمیخواهد برای دریافت آن به واردات انرژی متکی باشد. مجله PV هشدار میدهد که «بازارهای برق اروپا میتوانند در سهماهه سوم سال جاری (2026 میلادی) با نوسانات بیشتری روبرو شوند، زیرا شرایط آب و هوایی، خروجی بالای انرژی خورشیدی و منابع انعطافپذیری محدود، شکاف بین تولید انرژی تجدیدپذیر درظهر هرروز و اوج تقاضای مصرف در عصر هرروز را افزایش میدهد.» میزان تولید انرژی بادی و خورشیدی متغیر هستند، به این معنی که تولید آنها به عوامل غیرقابل کنترلی مانند آب و هوا، زمان، روز و فصل وابسته است. درحالیکه الگوهای تولید اغلب با الگوهای تقاضا در تضاد هستند. ذخیرهسازی انرژی میتواند با جمعآوری انرژی مازاد در ساعات اوج تولید و بازگرداندن آن به شبکه برق در زمانی که تقاضا از عرضه پیشی میگیرد، به هماهنگسازی تقاضا و عرضه کمک کند.
تامین امنیت انرژی :
افزایش میزان ذخیرهسازی انرژی موجود، برای اتحادیه اروپا دو عملکرد اصلی دارد: یکم تامین امنیت انرژی بیشتر و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر متناوب را فراهم میکند و دوم اینکه به عنوان تابعی از این امنیت، به اتحادیه اروپا اجازه میدهد تا از سوختهای فسیلی کمتری استفاده کند. با ذخیره انرژی تجدیدپذیر برای استفاده در زمانی که خورشید دیگر نمیتابد و باد نمی وزد و تولید برق متوقف شده است، اتحادیه اروپا میتواند با استفاده از برق ذخیره شده از اتکا به واردات سوختهای فسیلی برای پر کردن شکافهای عرضه انرژی و مصرف انرژی اجتناب کند.
بدون ذخیرهسازی؟
شبکه خبری یورونیوز توضیح میدهد: «بدون ذخیرهسازی بهینه، اتحادیه اروپا همچنان به انرژی گاز طبیعی وارداتی ( فسیلی ) از طریق خط لوله و یا گاز طبیعی مایع LNG برای پر کردن شکافها هنگام غروب خورشید یا کاهش وزیدن باد وابسته است. با وجود اینکه انرژیهای تجدیدپذیر ۴۴ درصد از برق اتحادیه اروپا را تأمین میکنند، اتحادیه اروپا هنوز حدود ۵۵ درصد از کل انرژی مورد نیاز – از جمله نفت و گاز، را وارد میکند.» علاوه بر این، عدم نصب ذخیرهسازی کافی انرژی منجر به نوسانات عمده بازار شده است، به طوری که انرژی پاک غیرضروری در ساعات اوج تولید، شبکه را پر کرده وبدلیل عدم توان ذخیره سازی حتی قیمتها را به زیر صفر رسانده است. سال گذشته، اروپا تعداد بیسابقهای از ساعات قیمت منفی انرژی را تجربه کرد که در نتیجه آن، شرکتهای برق عملاً به مصرفکنندگان پول میدادند تا انرژی را تا ۲۰ یورو در هر مگاوات ساعت از آنها تحویل بگیرند و مصرف کنند. اگرچه این برای مصرفکنندگان عالی است، اما برای شرکتهای برق و به طور کلی برای بخش انرژی تجدیدپذیر فاجعه بار و وحشتناک است، که اگر گسترش انرژی خورشیدی و بادی سودآور نباشد، ممکن است در جذب سرمایهگذاران شکست بخورد.
نظریه: دردولت هفتم وهشتم بین وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا یادداشت تفاهمی برای همکاری های انرژی امضاء شد که براساس آن مرکزی در موسسه مطالعات بین المللی انرژی – وزارت نفت قرار بود درسال 1379 ( 2000 میلادی) با سرمایه گذاری معادل یک میلیون و هفتصد هزار یورو توسط اتحادیه اروپا راه اندازی شود. تماس ها وارتباطات ادامه داشت ولی بدلیل کارشکنی های انگلیس که درآن زمان عضو اتحادیه اروپا بود پیشرفت نکرد. ضرب المثل فارسی می گوید که ماهی را هروقت از آب بگیری تازه است به این معنی که هرگز برای جبران آنچه که به خوبی انجام نشد، دیر نیست.
بنابراین، دیپلماسی انرژی ایران و اروپا می تواند با اتحادیه اروپا یادداشت تفاهمی که امضاء شد واجرائی نشد را دوباره فعال کند. درواقع آمریکا ، اسرائیل و متحدان آنها با جنگ رمضان و تسلط بر منابع غنی انرژی خاورمیانه و خلیج فارس ” جنگ برای انرژی ” را به جهان تحمیل کردند و ایران می تواند با پیام ” دیپلماسی انرژی برای صلح” و تامین امنیت تنگه هرمز تامین امنیت عرضه انرژی به اقتصاد جهان را نوید دهد.
