پنج شنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۵ – Thursday 16 July 2026

ساعت: ۱۰:۴۱

انرژی برای صلح درتنگه هرمز

محمود خاقانی/ کارشناس ارشد بین المللی انرژی

به گزارش “راهبرد انرژی“،وقتی ویرایشگران تاریخ معاصر آمریکا را بازنگری کنند خواهند دید که تصمیم دونالد ترامپ درتاریخ هشتم ماه می 2018 (18اردیبهشت ماه 1397) برای خروج از “برجام”، شروع جنگ 12 روزه در خردادماه 1404 تلاش برای براندازی نظام جمهوری اسلامی از طریق اغتشاشات 18و 19 دیماه 1404به منظور آماده سازی زمینه لازم برای ترور و شهید کردن رهبر جمهوری اسلامی و مقامات بلند پایه نظامی و غیر نظامی در نهم اسفندماه 1404 و شرو ع جنگ ” رمضان” ممکن است علاوه برسرپوش گذاشتن به فساد اخلاقی و سوء استفاده جنسی دونالد ترامپ و شرکاء در پرونده جاسوس اسرائیل ” جفری آپستین” پیدا کردن راه حلی برای مشکل امروز اقتصاد آمریکا که ترکیبی از خطر کاهش قدرت خرید دلار و کاهش ذخیره سازی دلار آمریکا دربانک های مرکزی جهان بعنوان یک ارز ذخیره ای پس از خون ریزی داخلی اقتصاد آمریکا از سال 2008 میلادی ، رکود اقتصادی (کاهش رشد اقتصادی ) همراه با نرخ تورم بالا مشهور به Stagflationمی باشد.
درواقع آمریکا با جنگ رمضان سعی می کند که با یک تیر به چند نشان بزند. یکی از آن نشان ها کمک به تداوم قدرت نظامی و اقتصادی آمریکا در جهان و تسلط بر منابع غنی عناصر کمیاب زیر خاکی، نفت و گاز کشورهائی نظیر ایران، عراق، ونزوئلا و ….می باشد.

درهمین حال بدلیل برخی از محاسبات اشتباه در شروع جنگ رمضان، این روزها دونالد ترامپ دارد با این واقعیت مواجه می شود که اقتصاد آمریکا دارد دچار کسادی می شود. چرا؟

جنگ رمضان را برخی جنگ جهانی اقتصاد نام نهاده اند. زیرا؛ تجار، صنعت گران ، بازاری ها و…درحالیکه قیمت تمام شده کالا و خدمات بدلیل افزایش غیر منتظره بهای انرژی موجب بالا رفتن بهای کالا، مواد خوراکی و .. برای مصرف کننده می شوند و بالا رفتن نرخ تورم ایجادمی شود. به این معنی که مصرف کننده قدرت خرید را ازدست می دهد.
درنتیجه به تدریج برای صاحبان صنایع تولید کالا و غیره مقرون به صرفه نیست و تجار هم بدلیل مشکلات حمل و نقل دریائی و گران شدن هزینه حمل و نقل و بیمه ها دربازارها با مشکلات عدیده دست به گریبان می شوند. توسعه عدم اعتماد به سیاست های دولت ها به ویژه دولت آمریکا به افزایش روند بیکاری درکشورهای مختلف از جمله آمریکا منجر می شود و تولید انواع کالا ها و مواد خوراکی و… کاهش پیدا می کند و در موارد بسیاری تعطیل می شوند.

سردرگمی بانک های مرکزی
بانک مرکزی در آمریکا ، دراروپا، درآسیا و درواقع درهمه کشورها درشرایط نامناسبی قرار گرفته اند. برای کنترل نرخ تورم دراقتصاد نرخ بهره بانکی را ناگزیر بالا می برند که درنتیجه رکود را دامن می زنند و رکود همراه با نرخ تورم بالا موجب می شود که آمار بیکاران افزایش پیدا کند.

خود کرده را تدبیری نیست:
ازجمله مشکلات اقتصادی اروپا ، آمریکا و متحدان آنها مشارکت در تحریم های اقتصادی کشورهائی نظیر ایران و نیز جنگ “رمضان” می باشد. درواقع سیاست تهاجمی دونالد ترامپ علیه ایران به این دلیل بود که آمریکا درتولید نفت و گاز خود کفا شده بود و سعی داشت ضمن تسلط کامل و مدیریت بازار های بین المللی انرژی به ویژه خلیج فارس ، دربازارهای بین المللی سهمی برای خود تعیین کند. در دولت اول دونالد ترامپ با یک اقدام بکلی سری درخانواده آل سعود کودتائی انجام شد تا محمد بن سلمان که به قرار معلوم دونالد ترامپ اولین بار با او در جزیره متهم به قاچاق و سوء استفاده جنسی از کودکان توسط اصحاب ثروت و قدرت مشهور به ” جفری آپستین” که از جاسوسان برجسته سازمان مخوف موساد آشنا شده بود، می باشد. گفته می شود پس از موفقیت درانتخابات ریاست جمهوری دور اول دونالد ترامپ تصمیم گرفت که زمام امور حکمرانی در عربستان بدست محمد بن سلمان سپرده شود. محمد بن سلمان در اوائل ماه ژوئن 2017 زمام امور را درعربستان بدست گرفت. جمال خاشقچی که با سابفه محمد بن سلمان آشنائی کامل داشت با حکومت محمد بن سلمان مخالفت کرد که با طرحی که سازمان جاسوسی آمریکا و موساد اسرائیل جمال خاشقچی که شهروندی آمریکائی را هم داشت در کنسولگری عربستان دراستانبول به قتل رسید و بدن قطعه قطعه شده اش در اسید حل شد تا پیدا نشود.

موضع تهاجمی دونالد ترامپ علیه ایران کی شروع شد:
در واقع منشأ مواضع تهاجمی دونالد ترامپ علیه ایران دردوره اول ریاست جمهوری اش در سخنرانی «هفته انرژی» او در29 ژوئن 2017 میلادی بیان و مدعی شد جهان یاید یک تغییر تاریخی در دکترین و زبان سیاست خارجی آمریکا را بپذیرد.
زمانی که جهان برای اولین بار ازدونالد ترامپ درسمت رئیس جمهور آمریکا شنید در چارچوب سیاست ” آمریکا الویت دارد و اول است” همه مصرف کنندگان و صادرکنندگان انرژی در جهان بپذیرند که مدیریت و تسلط بازار جهانی انرژی دردست آمریکا می باشد.

چرا؟
این روزها ایلان ماسک و سایر صاحبان صنایع هوش مصنوعی که از دونالد ترامپ برای انتخاب شدن دردور دوم ریاست جمهوری حمایت کردند ، گفت : اگر آمریکا نتواند بر منابع عناصر کمیاب زیرخاکی و انرژی درجهان ( منظورش ایران ) مسلط شود ، با بحران دست به گریبان خواهد شد. یکی از دلائل این گفته آقای ایلان ماسک این واقعیت است که هوش مصنوعی مصرف انرژی بالائی دارد.

آمریکا از سالها قبل قصد تجاوز نظامی به ایران را داشت:
دونالد ترامپ فاش کرده است که از همان زمان پیروزی انقلاب اسلامی درایران آمریکا خواهان تجاوز نظامی به ایران به منظور تجزیه و تکه تکه کردن ایران بود. دونالد ترامپ درهمین حال مدعی است که دولت های قبل از او جرات نداشتند که این نقشه را عملی کنند و او این جرات را داشت و با جنگ ” رمضان” درحال عملی کردن آن می باشد. نتانیاهو هم مدعی است که نفوذ دادن عناصر وابسته با سازمان جاسوسی موساد در جایگاه های مهم تصمیم سازی و تصمیم گیری در ایران زمینه مخالفت داخلی با برجام واغتشاش های مختلف را مدیریت کرده است و حالا زمان آن فرا رسیده است که ایران را تجزیه وتکه تکه کنند.

حقوق بشر بی حقوق بشر
دردولت دوم دونالد ترامپ آمریکا از بسیاری سازمان های بین المللی به بهانه های مختلف از جمله حقوق بشر سازمان ملل متحد خارج شد تا بتواند از نسل کشی مسلمانان درعراق ، لبنان ، یمن و …ایران و نیز مردم فلسطین از اسرائیل وعملیاتی که خودش شرکت می کند ، حمایت کند. درنتیجه در دکترین دونالد ترامپ و نتانیاهو حقوق بشر معنی و مفهومی ندارد، مگر اینکه درچارچوب شعار دور دوم انتخابات ریاست جمهوری اش به نفع آمریکا و اسرائیل و بازگرداندن عظمت به آمریکا باشد. بنابراین ، طرح کشته سازی آمریکا و اسرائیل که مایک پمبئو وزیر خارجه دولت اول دونالد ترامپ و رئیس اسبق سازمان جاسوسی سیا به قدری از براندازی جمهوری اسلامی در 18و19 دیماه 1404 اطمینان داشت که موفق می شود ، درپیامی رسما” تائید کرد که ماموران سازمان جاسوسی اسرائیل – موساد درکنار اغتشاس گران در ایران حضور دارند. درواقع آمریکا و اسرائیل بدون توجه به تلفات و خساراتی که به مردم ایران تحمیل شد ، اعتشاش های 18 و19 دیماه 1404را از ضروریات برای زمینه سازی شروع جنگ رمضان طراحی واجرا کردند.

طرح تجزیه وتکه تکه کردن ایران قدیمی است:
مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا دردولت اول دونالد ترامپ روز دوشنبه، 21ماه می2017 میلادی، تهدید کرد که اگر دولت ایران از سیاست‌های دولت دونالد ترامپ تبعیت نکند، آمریکا «شدیدترین تحریم‌های تاریخ» را علیه ایران اعمال خواهد کرد. درواقع دونالد ترامپ در دولت اول نیز قصد براندازی نظام جمهوری اسلامی وروی کار آوردن یک دولت دست نشانده در ایران و تجاوزنظامی به ایران را داشت. درآن زمان وزیر امور خارجه وقت ایران نیز در واکنش و انتقاد از وزیر امور خارجه آمریکا در توییتی نوشت که دیپلماسی آمریکا را «شکلی» می‌داند که «در زندان توهمات و سیاست‌های شکست خورده است».

مخالفان سرسخت برجام و شخص محمد جواد ظریف ثابت کردند که دوست نادان یا جاسوس انگلیس ، موساد و آمریکا بوده اند. گفته بود:«آمریکا همان انتخاب های اشتباه را تکرار می کند و در نتیجه همان پاداش های بد را درو می کند.»

ایران مشکل اصلی برای سلطه انرژی و سیاست آمریکا الویت دارد و اول است:
درسال 2017 میلادی درهمایشی در آمستردام- هلند یک عضو گروه پژوهشی دانشگاه کالج لندن ، درباره سیاست دولت اول دونالد ترامپ و مشکل آمریکا با ایران گفت: برای اولین بار دکترین سلطه انرژی که دونالدترامپ در 29 ژوئن 2017 میلادی مطرح کرد را درمقاله ای مورد بحث قرارداد و منتشر کرد. متعاقبا” در 2 اوت 2017 میلادی سیاست سلطه آمریکا بربازار های جهانی انرژی تحلیل و تفسیرشد.
از آن زمان تاکنون با شروع وتدوام جنگ رمضان علیه ایران این استراتژی آمریکا بسیار شفاف و واضح تر شده است.

تجزیه ایران یعنی رفاه درآمریکا؛
دونالد ترامپ اخیرا” برای جلب حمایت مردم آمریکا مدعی شده است که مردم باید صبر کنند و با تجزیه وتکه تکه کردن ایران و تسلط آمریکا برعناصر کمیاب زیر خاکی و منابع غنی نفت وگاز ایران همه چیز درآمریکا ارزان خواهد شد. بسیاری از مردم درعربستان شوکه شدند وقتی دونالد ترامپ اخیرا” گفت شاهزاده سعودی ( محمد بن سلمان) برای خوشحال کردن دونالد ترامپ از او تعریف و تمجید می کند و اصطلاح “باسن مرا” می بوسد را استفاده کرد.

معمار سلطه بربازار جهانی انرژی ؟
برخی از کارشناسان می گویند که دردولت اول دونالد ترامپ گری کوهن (معمار سلطه انرژی) و رکس تیلرسون که، ریاست اسبق شرکت بزرگ نفتی آمریکا اگزون موبیل که برای مدتی هم وزیر خارجه دولت اول دونالد ترامپ را هم عهده دار بود، تغییری اساسی در بازارهای جهانی انرژی در 18 آوریل 2018 میلادی را پایه گذاری کرد.

دراین تغییرات و در منحنی بازار نفت (ساختار قیمت‌گذاری نفت خام ) بهای نفت خام دربازار و نرخ برابری دلار دربرابر سایر ارزها با هم شروع به افزایش کردند، که بسیار غیرعادی بود. در همین حال، نرخ برابری ارز بسیاری از کشورهای تازه تاسیس شده و کشورهای درحال توسعه، از جمله ایران، به شدت در برابر دلار آمریکا کاهش یافتند.

قیمت نفت و دلار آمریکا؟
از نظر تاریخی، قیمت نفت خام رابطه معکوس با دلار آمریکا داشته است، اما روندی که دردولت اول دونالد ترامپ و اخیرا” دردولت دوم نمایانگر افزایش قیمت نفت خام با افزایش نرخ برابری دلار آمریکا با سایر ارزها بوده است. در واقع، با نگاهی به نرخ دلار آمریکا در برابر سایر ارزها و قیمت نفت خام، می توان دریافت که افزایش قیمت نفت خام درگذشته بیشتر با کاهش ارزش دلار آمریکا همراه بوده است. اما، پس از به قدرت رسیدن محمد بن سلمان در دولت اول دونالد ترامپ درعربستان و از زمان شروع جنگ رمضان بانک های مرکزی شروع به فروش طلا کرده اند تا بتوانند دلار بیشتری برای پرداخت بهای گران نفت خام بدست بیاورند. درنتیجه در مواردی بازار شاهد این واقعیت است که قیمت نفت و نرخ برابری دلار با سایر ارزها در یک چرخه با هم افزایش یافته اند: این همزمانی افزایش بهای نفت خام و نرخ برابری دلار دربرابر سایر ارزها درگذشته هم حدود11 بار از سال 1983 میلادی رخ داده است. بنابراین ، برخی از مفسران و تحلیلگران بازار نفت و دلار آمریکا مشغول بررسی هستند که یکی از دلائل شروع جنگ رمضان برای نجات سقوط ارزش دلار آمریکا درجهان و تداوم تسلط دلار دربازارهای اقتصادی جهان می باشد یا نه ؟
برخی دیگر از تحلیل گران بازار نفت می گویند اگر این نظریه صحیح باشد ، به محض اینکه ایران سیاستی تحت سیاست انرژی برای صلح تعریف کند و به کشورهائی که با آمریکا در جنگ رمضان همراهی و همکاری نمی کنند تسیهلات عبور از تنگه هرمز را فراهم کند ، شاید این احتمال را بشود مد نظر قرار داد که بسیاری از کشورها معاملات نفت خام را با ارزهائی غیر از دلار آمریکا انجام دهند که درنتیجه ممکن است دلار آمریکا با بحران تازه ای مواجه شود.

چین برای جنگ رمضان از سالها پیش آماده بود:
علی رغم اینکه بخش مهمی از واردات نفت خام و گاز طبیعی چین از خلیج فارس تامین می شود ، چین درباره جنگ رمضان موضع بی طرفی و بی تفاوتی را انتخاب کرده است. برخی از کارشناسان می گویند که چین از سالها پیش با توجه به مخالفت های بخشی از سیاسیون دارای نفوذ در ایران که منجر به قطع نامه های متعدد سازمان ملل متحد علیه ایران که چین و روسیه هم به آنها رای مثبت دادند، شد و بعد مخالفت همان گروه های سیاسی با برجام انتظار داشت که روزی آمریکا به ایران تجاوز نظامی کند. به همین دلیل در همان دور اول دولت دونالد ترامپ کشورهای مصرف‌کننده بزرگ مانند چین و هند به پذیرش قیمت‌های بازار که توسط تولیدکنندگان تحت سلطه آمریکا نظیر عربستان ، امارات متحده عربی ، کویت وامثالهم تعیین می شد ، ادامه دادند. همزمان چین در26 مارس2018 میلادی قراردادهای جدید نفت خام شانگهای با تحویل فیزیکی را آغاز کرد و در طول سالیان گذشته تا کنون صد ها میلیون بشکه ذخایر نفت راهبردی ” استراتژیک” انباشته کرده است. درواقع چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت تا حدود زیادی خریدهای نفت خام را درچارچوب بازار نفت خام شانگهای تغییر داد و تولیدکنندگان و از بازرگانان نفت خام دعوت کرد تا قیمت‌شان را بر اساس قرارداد معیاری که چین دربازار شانگهای ایجاد کرد به فروش برسانند.

دلار یک سلاح هسته ای است؟
در داخل ایران کسانی که دست برتر درسیاست داخلی و خارجی داشتند( نفوذی ها)زمینه هائی را فراهم کردند که نظام بانک جهانی ایران را محدود و تحریم کند. ضمنا” بر اساس آنچه وزیر امور خارجه وقت آمریکا در21 ماه مه 2017 میلادی اعلام کرد، استراتژی دولت آمریکا برای ایران این بود که با جلوگیری از دسترسی ایران به سیستم تسویه دلار، از دلار به بعنوان یک سلاح هسته ای علیه ایران استفاده کند که کرد، تا کشورهای طرف قرارداد های تجاری و بازرگانی با ایران را مجبور به تبعیت از تحریم‌های ثانویه آمریکا کند که کرد.
به طورمثال شرکت فرانسوی توتال که با یک شرکت دولتی چینی قرارداد فاز 11 پارس جنوبی را با ایران امضاء کرده بود ، بدلیل مخالفت های داخلی در ایران به ویژه توسط برخی نمایندگان وقت مجلس که مخالف برجام و قرارداد های جدید نفتی دولت یازدهم بودند، اعلام کرد که بدلیل تحریم دولت دونالد ترامپ باید از پروژه فاز 11 پارس جنوبی ایران خارج شود و شد. حتی شریک چینی شرکت توتال هم حاضر نشد که کار فاز 11 پارس جنوبی را ادامه دهد.
نقش ایران درانرژی برای صلح :
در یک کنفرانس بزرگ در عشق آباد – ترکمنستان در دسامبر سال 2014 میلادی ، یکی از مدیران اسبق وزارت نفت ایران،

از سیاست راهبردی انرژی ایران سخن گفت و تاکید کرد که سیاست راهبردی اقتصاد انرژی ایران منطق اقتصادی وسیاست زدائی از صنعت نفت وانرژی دارد. درآن زمان بحث شد که مناسبت دارد ترکمنستان و سایر کشورهای منطقه گاز طبیعی را به صورت محلی به برق تبدیل کنند و برق را به صورت منطقه ای در یک شبکه جدید انرژی همراه با تبدیل گاز ایران به برق که ایران آنرا شبکه انرژی دریای کاسپین – خزر نام نهاد، از طریق شبکه برق مستقیم با ولتاژ بالا (HVDC) از مسیر ایران به بازار های مصرف ارسال کنند. بنابراین، به جای صادرات گاز از طریق خطوط لوله در مسیری با هزاران کیلومتر به اروپا برق به اروپا صادر کنند.

نشد که نشد ، ولی می شود؟
این ابتکارات ایران در دولت نهم و دهم و متعاقبا” در دولت یازدهم ودوازدهم را نفوذی های آمریکا ، اسرائیل و متحدان شان درایران اجازه ندادند که از سال 1384 به بعد پیگیری شوند.حالا برخی از کارشناسان اقتصاد انرژی که در طرح های دیپلماسی انرژی منطقه ای دردولت های مختلف قبل از سال 1384 نقش داشتند، دراین روزها و علی رغم جنگ رمضان معتقدند درهمین شرایط جنگی، دولت دکتر مسعود پزشکیان می تواند در چارچوب یک انسجام ملی همه مردم ایران را گرد هم آورد تا در چارچوب منافع ملی ایران از تمامیت ارضی ایران دفاع کنند و با متقاعد کردن کشورهای منطقه و کشورهای عمده مصرف کننده انرژی طرح های قبلی ایران تحت عنوان ” انرژی برای صلح ” را پیگیری کند. شاید تنگه هرمز و طرح های انرژی برای صلح ایران راه حلی برای نجات جهان از یک جنگ اقتصادی و نظامی جهانی را ارائه دهد. دراین راستا مردم ایران باید مراقب نفوذ ، نفوذی ها برای تضعیف دولت دکتر مسعود پزشکیان و مدیریت نظام به رهبری آقا سید مجتبی باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Energy Strategy
اتاق خبر انرژی