پس از مدت ها روند صعودی افزایش حاشیه سود شرکت های تولید کننده روانکار، سال گذشته اما به دلیل افزایش بی سابقه بهای تمام شده و تداوم دخالت دولت در قیمتگذاری محصولات، نمودار سود سه شرکت از چهار شرکت بزرگ حاضر در صنعت روغن موتور، روند نزولی به خود گرفت.
روانکاران به مجموعه از روغن هایی گفته می شود که در بخش های مختلف صنعتی به منظور کاهش اصطکاک و افزایش بهروری و طول عمر قسمت های مختلف یک سیستم مکانیکی مورد استفاده قرار می گیرد. روانکارها از دو جزء اصلی روغن پایه و مواد افزودنی تشکیل میگردند. ماده اصلی تشکیل دهنده روغن پایه لوبکات است که از پالایشگاه های نفت دریافت می شود. طبق آمار حدود یک درصد از کل نفت تولید شده در سطح جهان به صنعت روانکار ها اختصاص می یابد. با توجه به پیشرفت روز افزون خودروهای هیبریدی و برقی برآورد شده است که میزان رشد تولید روانکار تا سال ۲۰۴۰، صفر درصد خواهد بود.
یکی از اصلی ترین مسائلی که صنعت روانکاران را تحت تاثیر قرار داده و با چالش جدی روبه رو کرده است قیمت گذاری دستوری محصولات تولیدی توسط سازمان حمایت از مصرف کننده و تولید کننده است. این امر در حالیست که مواد اولیه مورد نیاز در این صنعت یعنی لوب کات با نرخ های جهانی محاسبه می شود. همین موضوع موجب شده تا در ادوار مختلف توازن میان بهای تمام شده و درآمد این شرکت ها بر هم خورده و حاشیه سود آن ها را با نوسانات منفی همراه کند.
نرخ ارز مبنا برای محاسبه قیمت لوب کات، مبلغ ۲۸،۵۰۰ تومان در سامانه نیما بود که در شهریور ماه سال گذشته با افزایش ۳۷ درصدی به حدود ۳۹ هزار تومان رسیده و بخش اعظمی از سود این شرکت ها را بلعیده است. موارد مذکور در صورتی است که از سال ۱۴۰۱ تا کنون مجوز افزایش نرخ به این شرکت ها داده نشده و به همین دلیل حاشیه سود شرکت های روغن موتوری با چالش جدی مواجه شده است.
در نتیجه عدم تغییر در نرخ فروش محصولات در بازار مصرف کننده، شرکت های روانکار را ترغیب می کند تا بیشتر محصولات خود را به صورت روغن صنعتی بین واحد های تولید کننده عرضه کنند. در طرف مقابل، شرکت های روانکار موظفند تا مقدار مشخصی از تولیدات خود را در بازار مصرف و در بورس کالا عرضه کنند تا بتوانند از امتیاز صادرات نیز بهره مند شوند.
گفتنی است وجود بیش از ۲۰ میلیون خودرو و رواج استفاده از موتورهای بنزینی و دیزلی در کشور، نیاز به روغن موتورهای این گونه وسایل را روز به روز افزایش داده و میزان تولید در کشور، تا حدودی پاسخگوی تقاضا بوده و بخشی از این نیاز از طریق واردات تامین می شود. البته گفتنی است روغن موتورهای داخلی از کیفیت خوبی نسبت به قیمت برخوردار بوده که کشورهای همسایه را به یکی از مشتریان مهم تبدیل کرده است. مشخص است که در صورت عدم دخالت دولت، صنعت روانکار می تواند با جهش در تولید و فروش خود، به سهم بیشتری از صادرات غیر نفتی دست یابد.
چهار شرکت اصلی بورسی فعال در صنعت روانکار، شامل نفت بهران، ایرانول، نفت پارس و نفت سپاهان می باشد که در ادامه به بررسی اجمالی آن ها می پردازیم.
شرکت نفت بهران (شبهرن):
بر اساس آمارها شرکت نفت بهران در تولید و توزیع روغن موتور پیشتاز صنعت خود بوده و در دو ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۳ با افزایش میزان تولید و فروش نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل رکورد بهتری را ثبت نموده است. در حال حاضر سهم نفت بهران از بازار روانکار خودرویی حدودا ۴۳ درصد می باشد.
طبق صورت های مالی شبهرن روند درآمدی شرکت با توجه به کاهش تخفیفات، نرخ های فروش با افزایش همراه شده است و در کنار آن بهای تمام شده که بخش عمده آن را مواد اولیه تشکیل می دهد نیز رشد قابل ملاحظه ای داشته است.
