به گزارش “راهبرد انرژی“،اویل‌پرایس دات‌کام روز جمعه، اول آبان‌ماه ۱۴۰۵، گزارش داد که هم‌زمان با تشدید تنش‌ها میان عربستان سعودی و انصارالله یمن، قیمت نفت خام در بازارهای جهانی بار دیگر افزایش یافته و نفت برنت دریای شمال به محدوده ۱۱۷ دلار در هر بشکه نزدیک شده است. تداوم این روند و احتمال عبور قیمت‌ها از مرز ۱۲۰ دلار، فشار اقتصادی و سیاسی تازه‌ای بر دولت دونالد ترامپ وارد می‌کند؛ دولتی که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، با گزینه‌های محدودی برای مهار هزینه‌های انرژی روبه‌روست.
به نوشته تام کول در اویل‌پرایس، حرکت تدریجی قیمت نفت به سمت ۱۲۰ دلار، سناریویی نگران‌کننده برای رئیس‌جمهور آمریکاست. هرچند در ساختار کلی بازار نفت تغییرات بنیادین چندانی رخ نداده، کاهش نسبی هزینه‌های حمل‌ونقل و تعدیل وضعیت منحنی‌های آتی بازار، بخشی از اختلاف قیمت میان انواع نفت خام را کاهش داده و تا اندازه‌ای از فشارهای بازار کاسته است. بااین‌حال، تشدید درگیری‌های عربستان و انصارالله یمن زمینه افزایش هفتگی حدود چهاردرصدی قیمت نفت را فراهم کرده است.
در ادامه، مهم‌ترین تحولات بازار جهانی نفت، گاز و انرژی را مرور می‌کنیم.
۱. نخستین محموله سوخت دیزل روسیه در مسیر نیویورک
یک نفتکش غیرتحریمی با نام «آگیوی فانندس» و پرچم مالت، بندر پریمورسک روسیه در دریای بالتیک را به مقصد نیویورک ترک کرده است. این محموله، طبق گزارش منتشرشده، نخستین محموله سوخت دیزل روسیه در چارچوب توافق اخیر دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به شمار می‌رود. زمان پیش‌بینی‌شده برای تحویل محموله، هفتم نوامبر ۲۰۲۶، پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر آمریکا، اعلام شده است.
۲. کاهش تولید نفت لیبی در پی اعتراضات تازه
شرکت ملی نفت لیبی اعلام کرد که افراد غیرمجاز، خط لوله تأمین‌کننده میادین حماده و طهاره را مسدود کرده‌اند. این اقدام به کاهش روزانه ۵۰ هزار بشکه از تولید یکی از میادین و ۴۰ هزار بشکه از میدان دیگر منجر شده است. تداوم اعتراضات و اختلال در زیرساخت‌های نفتی، درآمدهای دولت لیبی را با تهدید روبه‌رو می‌کند؛ درآمدهایی که حدود ۹۰ درصد منابع مالی دولت این کشور را تشکیل می‌دهند.
۳. اروپا در آستانه زمستان با جهش قیمت گاز روبه‌روست
قیمت گاز طبیعی در بازار مرجع اروپا، موسوم به شاخص TTF هلند، از ۹۳ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت عبور کرده است؛ سطحی که بنا بر گزارش یادشده، از دسامبر ۲۰۲۲ تاکنون سابقه نداشته است. محدودیت عرضه گاز طبیعی مایع (LNG) قطر، سردتر شدن هوا و کاهش سطح ذخایر گاز اروپا به کمتر از ۷۵ درصد، نگرانی‌ها درباره تأمین انرژی در ماه‌های زمستان را تشدید کرده است.
۴. تخلیه دفتر مرکزی آرامکو پس از حملات انصارالله
بر اساس گزارش منتشرشده، شرکت نفت دولتی آرامکوی عربستان سعودی پس از حملات منتسب به انصارالله یمن، دستور تخلیه موقت دفتر مرکزی خود در ظهران را صادر کرد و از کارکنان خواست فعالیت‌های خود را از خانه ادامه دهند. همچنین گزارش‌هایی درباره کشته‌شدن دو نفر در میدان نفتی شیبه بر اثر حملات پهپادی منتشر شده است. این تحولات بار دیگر آسیب‌پذیری زیرساخت‌های نفتی منطقه در برابر تشدید درگیری‌های نظامی را برجسته می‌کند.
۵. قطر برای تقویت عرضه بلندمدت LNG تلاش می‌کند
شرکت قطرانرژی در پی دستیابی به نخستین توافق خود با شرکت آمریکایی چنیر، به دنبال تأمین محموله‌های بلندمدت بیشتر گاز طبیعی مایع از آمریکا و احتمالاً بازارهای آسیایی است. بر اساس گزارش، توافق مورد اشاره می‌تواند تأمین سالانه چهار میلیون تن LNG را تا سال ۲۰۵۴ تضمین کند. محدودیت عرضه داخلی قطر برای صادرات، اهمیت تنوع‌بخشی به منابع تأمین و قراردادهای بلندمدت را افزایش داده است.
۶. برداشت آمریکا از ذخایر اضطراری دیزل
وزارت انرژی آمریکا عرضه ۳۱۵ هزار بشکه سوخت دیزل از ذخایر اضطراری منطقه شمال‌شرق این کشور را در دستور کار قرار داده است. این میزان، بنا بر گزارش، معادل حدود یک‌سوم ذخایر مورد اشاره است و هدف از آن، کاهش اختلالات منطقه‌ای ناشی از محدودیت عرضه جهانی دیزل عنوان شده است. کارشناسان این اقدام را راهکاری موقت می‌دانند؛ به‌ویژه آنکه رسیدن محموله‌های دیزل روسیه به آمریکا برای هفتم نوامبر پیش‌بینی شده است.
۷. ژاپن در اندیشه کاهش تدریجی یارانه بنزین
دولت ژاپن در حال بررسی حذف تدریجی یارانه‌های بنزین از دسامبر ۲۰۲۶ است. هزینه سنگین این برنامه، منابع بودجه‌ای دولت را تحت فشار قرار داده است. بر اساس پیش‌بینی مطرح‌شده در گزارش، میانگین قیمت بنزین که اکنون حدود ۴.۱۰ دلار به‌ازای هر گالن اعلام شده، ممکن است در ژانویه ۲۰۲۷ به ۴.۳۵ دلار برسد.
۸. ترامپ توربین‌های بادی وارداتی را تهدید امنیت ملی می‌داند
دونالد ترامپ با استناد به تحقیقات وزارت بازرگانی آمریکا، توربین‌های بادی وارداتی و قطعات آنها را از منظر امنیت سایبری و وابستگی خارجی، تهدیدی بالقوه برای امنیت ملی این کشور معرفی کرده است. او از مقام‌های تجاری خواسته است این موضوع را با شرکای تجاری آمریکا در میان بگذارند. این موضع‌گیری، بار دیگر تعارض میان ملاحظات امنیتی، سیاست تجاری و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را برجسته می‌کند.
۹. احتمال توقف صادرات گاز اندونزی
اندونزی در حال بررسی محدودکردن یا توقف صادرات گاز از طریق خطوط لوله به کشورهای همسایه است تا اولویت بیشتری به تقاضای داخلی بدهد. چنین تصمیمی می‌تواند سنگاپور را با چالش جدی تأمین انرژی مواجه کند. طبق برآورد مطرح‌شده در گزارش، عرضه در معرض خطر حدود هفت میلیارد مترمکعب گاز در سال است؛ حجمی که معادل تقریباً ۴۵ درصد مصرف گاز سنگاپور عنوان شده است.
۱۰. مکزیک سرمایه‌گذاری در اکتشاف و تولید نفت را افزایش می‌دهد
شرکت دولتی پمکس مکزیک متعهد شده است در فاصله سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ حدود ۹۹ میلیارد دلار در بخش بالادستی نفت سرمایه‌گذاری کند؛ رقمی که ۸۰ درصد بودجه سرمایه‌گذاری اعلام‌شده این شرکت را تشکیل می‌دهد. هدف از این برنامه، مقابله با افت تولید و تقویت ظرفیت اکتشاف و استخراج نفت است. تولید نفت خام مکزیک از ابتدای سال ۲۰۲۶ حدود یک میلیون و ۳۴۰ هزار بشکه در روز گزارش شده است.
۱۱. رد ادعای ۱۲ میلیارد دلاری قزاقستان در پرونده کاشاگان
دادگاه دائمی داوری در لاهه، ادعای ۱۲ میلیارد دلاری دولت قزاقستان علیه شرکت‌های بزرگ بین‌المللی فعال در میدان نفتی کاشاگان در شمال دریای خزر را رد کرده است. مبنای تصمیم، دیرکرد در طرح مطالبه هزینه‌های مربوط به سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ عنوان شده است. این پرونده از نمونه‌های مهم اختلافات حقوقی میان دولت‌های میزبان منابع انرژی و شرکت‌های بین‌المللی بر سر هزینه‌ها و تعهدات پروژه‌های بزرگ نفتی است.
۱۲. اتحادیه اروپا در تدارک بیست‌ودومین بسته تحریم‌های روسیه
پیش‌نویس بیست‌ودومین بسته تحریمی اتحادیه اروپا، بنا بر گزارش، شامل ۱۲ فرد و ۱۰۵ نهاد مرتبط با تولید، تجارت، پالایش، حمل‌ونقل و لجستیک نفت روسیه است. این اقدام در شرایطی دنبال می‌شود که واشنگتن و مسکو هم‌زمان درباره طیفی از مسائل اقتصادی و دوجانبه گفت‌وگو می‌کنند. ادامه تحریم‌ها می‌تواند بر مسیرهای صادرات نفت روسیه، هزینه‌های حمل‌ونقل و آرایش جریان تجارت جهانی انرژی اثر بگذارد.
۱۳. نشت نفت در سواحل امارات و تهدید تأسیسات آب‌شیرین‌کن
مقام‌های امارات متحده عربی بخش‌هایی از سواحل اطراف ام‌القوین را برای مهار آلودگی نفتی مسدود کرده‌اند. بر اساس گزارش، نفتکش غول‌پیکر «جم شماره ۲» که دو هفته پیش هدف حمله موشکی قرار گرفته بود، دچار نشت نفت شده است. حرکت آلودگی به سمت تأسیسات آب‌شیرین‌کن، نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی و تهدید زیرساخت‌های غیرنظامی را افزایش داده است.
۱۴. چین به شرکت‌های دولتی دستور افزایش تولید نفت داد
دولت چین از شرکت‌های نفتی دولتی پتروچاینا، سینوپک و CNOOC خواسته است فعالیت‌های اکتشافی و تولیدی خود را تسریع کنند تا وابستگی کشور به واردات نفت کاهش یابد و در برابر شوک‌های عرضه مقاوم‌تر شود. تولید نفت چین حدود ۴.۴۳ میلیون بشکه در روز گزارش شده است و پکن در پی تقویت روند رشد تولید داخلی است.
۱۵. مازاد عرضه گاز آمریکا در برابر افزایش قیمت‌های جهانی
درحالی‌که بازارهای جهانی گاز با نگرانی‌های ناشی از محدودیت عرضه مواجه‌اند، قیمت معاملات آتی گاز در شاخص هنری هاب آمریکا به حدود ۲.۶۶ دلار به‌ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (MMBtu) کاهش یافته است؛ پایین‌ترین سطح طی دو ماه اخیر. هوای معتدل، بهبود عرضه از میادین فراساحلی و ذخایر بالاتر از میانگین، از عوامل این کاهش عنوان شده‌اند. با وجود تقاضای بالای جهانی برای LNG، قیمت‌های آتی گاز آمریکا برای سال ۲۰۲۷ نیز در محدوده سه دلار به‌ازای هر MMBtu پیش‌بینی شده‌اند.
نفت ۱۲۰ دلاری، آزمونی دشوار برای دولت ترامپ
مجموع این تحولات نشان می‌دهد بازار جهانی انرژی با مجموعه‌ای از فشارهای هم‌زمان روبه‌روست: تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی، تهدید زیرساخت‌های نفتی، اختلال در عرضه سوخت، رقابت بر سر منابع گاز و افزایش مداخله دولت‌ها برای تضمین امنیت انرژی.
برای دولت دونالد ترامپ، نزدیک‌شدن قیمت نفت به ۱۲۰ دلار در هر بشکه تنها یک مسئله در بازارهای جهانی نیست؛ بلکه تهدیدی اقتصادی و سیاسی است. افزایش هزینه بنزین و گازوئیل می‌تواند فشار بر خانوارها و صنایع آمریکایی را افزایش دهد و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، به مسئله‌ای حساس برای دولت تبدیل شود.
برداشت از ذخایر اضطراری دیزل، تلاش برای تأمین محموله‌های روسی و دیگر اقدامات کوتاه‌مدت ممکن است بخشی از فشار عرضه را کاهش دهند، اما به‌تنهایی قادر به رفع ریسک‌های ژئوپلیتیکی و اختلالات ساختاری بازار نیستند. اگر تنش‌های منطقه‌ای ادامه یابد و مسیرهای انتقال انرژی همچنان در معرض تهدید باقی بمانند، عبور نفت از مرز ۱۲۰ دلار به سناریویی جدی‌تر تبدیل خواهد شد؛ سناریویی که مهار پیامدهای آن برای ترامپ، به‌ویژه در آستانه انتخابات، آسان نخواهد بود.
