به گزارش “راهبرد انرژی“، تشدید درگیری میان عربستان سعودی و حوثیهای یمن، همزمان با پیشروی این گروه در مناطق ساحلی غرب یمن و افزایش تهدید علیه تأسیسات نفتی عربستان، نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت در بازار جهانی را افزایش داده است.
حوثیها در روزهای اخیر درگیر نبردهای سنگینی برای تثبیت مناطق تازه تصرفشده خود بودهاند؛ مناطقی که بخشی از ساحل دریای سرخ و محدودهای مشرف بر باریکترین بخش تنگه بابالمندب را دربر میگیرد. تسلط بر این منطقه میتواند به حوثیها امکان دهد بر بخشی از تردد دریایی در ورودی جنوبی دریای سرخ اعمال فشار کنند.
به گفته تحلیلگران، بازگشت درگیری میان حوثیها و عربستان، این بار میتواند پیامدهای مستقیمی برای صادرات نفت عربستان داشته باشد. حوثیها پیشتر تهدید کرده بودند در واکنش به محاصره مناطق تحت کنترل خود در شمال یمن، سیاست «محاصره در برابر محاصره» را در پیش گرفته و صادرات نفت عربستان را هدف قرار دهند.
هانا پورتر، کارشناس پژوهش یمن در گروه ARK، با اشاره به مواضع حوثیها گفت این گروه از آغاز دور جدید درگیریها بهصراحت زیرساختهای نفتی عربستان را در فهرست اهداف خود قرار داده است. به گفته او، توانمندی نظامی حوثیها نسبت به سال ۲۰۲۲ افزایش یافته و دلیلی وجود ندارد که این گروه نتواند حملات خود به تأسیسات نفتی عربستان را تکرار کند.
از زمان آغاز دوباره درگیریها در ماه جولای، تأسیسات متعلق به آرامکو، بهویژه پالایشگاهها و زیرساختهای نفتی در جنوب عربستان و نزدیک مرز یمن، در معرض تهدید قرار گرفتهاند.
بابالمندب؛ گلوگاه تازه صادرات نفت
پیشروی حوثیها در امتداد ساحل غربی یمن، از جمله تصرف بندر راهبردی مخا و مناطق ساحلی مشرف بر بابالمندب، اهمیت این تحولات را دوچندان کرده است.
فیراس موداد، بنیانگذار شرکت Modad Geopolitics، معتقد است در صورت تثبیت این موقعیت، حوثیها میتوانند بر مسیر عبور کشتیها از بخش جنوبی دریای سرخ فشار وارد کنند و حتی کشتیهای مرتبط با عربستان را هدف قرار دهند.
به گفته موداد، احتمالاً حوثیها بهجای اعلام رسمی محاصره بابالمندب، حملات خود را بر کشتیهایی متمرکز خواهند کرد که از نظر آنها ارتباطی با عربستان دارند. همین موضوع میتواند دامنه تهدید را فراتر از کشتیهای با پرچم سعودی گسترش دهد.
از اواخر سال ۲۰۲۳، حملات حوثیها به کشتیرانی در دریای سرخ، ابتدا با هدف قرار دادن کشتیهای مرتبط با اسرائیل، آمریکا و بریتانیا، موجب اختلال جدی در این مسیر دریایی شده است. دامنه اهداف این گروه بهتدریج گسترش یافته و اکنون ابهام درباره تعریف «کشتی سعودی» میتواند برای کشتیهای متعلق به کشورهای دیگر نیز ریسک ایجاد کند.
دادههای شرکت اطلاعاتی Kpler نشان میدهد از ۱۹ جولای تاکنون هیچ کشتی با پرچم عربستان برای عبور از بابالمندب تلاش نکرده است؛ نشانهای از اینکه شرکتهای کشتیرانی سعودی در حال حاضر این مسیر را پرریسک ارزیابی میکنند.
افزایش هزینه و زمان انتقال نفت
دور زدن بابالمندب برای نفتکشهایی که از عربستان به مقصد بازارهای شرق آسیا حرکت میکنند، به معنای انتخاب مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتر است. در چنین شرایطی، کشتیها باید مسیر دریایی طولانیتری را در اطراف قاره آفریقا طی کنند.
ساشا فاس، تحلیلگر انرژی در شرکت CSC Commodities، میگوید تغییر مسیر میتواند حدود ۳۰ روز به زمان دریانوردی اضافه کند و فشار بیشتری بر زنجیره تأمین جهانی وارد کند.
از سوی دیگر، نفتکشهای بسیار بزرگ که توان حمل حدود دو میلیون بشکه نفت خام را دارند، امکان عبور از کانال سوئز را ندارند. در نتیجه، بخشی از محمولههای نفتی باید با کشتیهای کوچکتر جابهجا شود؛ مسئلهای که میتواند به ایجاد گلوگاههای لجستیکی و افزایش هزینه حملونقل منجر شود.
فشار بر تولید نفت عربستان
اختلالهای ایجادشده در مسیر صادرات نفت ممکن است حتی بر عملیات تولید عربستان نیز اثر گذاشته باشد. بر اساس گزارشی از اوپک، تولید نفت عربستان در ماه آگوست به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۹۰ رسیده است.
در این شرایط، پیشروی بیشتر حوثیها در غرب یمن میتواند تهدید را تشدید کند. این گروه اکنون در فاصله حدود ۲۰۰ کیلومتری از عدن و تعز قرار دارد؛ دو شهر مهم یمن که همچنان خارج از کنترل حوثیها هستند.
موداد معتقد است در صورت تثبیت مواضع حوثیها در تعز، آنها میتوانند کنترل بیشتری بر نوار ساحلی غرب یمن به دست آورند و حتی در مناطق کوهستانی به سمت عدن پیشروی کنند. چنین وضعیتی ممکن است به حوثیها اجازه دهد کشتیها را پیش از ورود به بابالمندب نیز در تیررس قرار دهند.
در مجموع، بازگشت درگیری عربستان و حوثیها تنها یک تحول نظامی در یمن نیست؛ بلکه میتواند به یک ریسک جدید برای یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان تبدیل شود. هرچه دامنه کنترل حوثیها بر سواحل غربی یمن افزایش یابد، احتمال اختلال در کشتیرانی، افزایش هزینه حمل نفت و در نهایت فشار بر بازار جهانی انرژی نیز بیشتر خواهد شد.
